శాస్త్ర వికాసం

సైన్స్ సిద్ధాంతాలు & సామాజిక వాతావరణం

డా. విరించి విరివింటి జీవశాస్త్ర పరిధిలోనే కాలానుగుణంగా క్రమానుగతంగా వచ్చిన ఒక అంతర్గత హేతుబద్ధ పరిణామమే చివరికి డార్విన్ సిద్ధాంతంగా ఏ విధంగా పరిపక్వతకు వచ్చిందో గత వ్యాసంలో చూశాం. ఈ వ్యాసంలో ఇంకాస్త ముందుకు పోయి అసలు ఇటువంటి జీవశాస్త్రం వంటి విజ్ఞాన సంబంధ విషయాలను ఆయా కాలాల సామాజిక ఆర్థిక పరిస్థితులు లేదా భావనలు ఏమైనా ప్రభావితం చేస్తాయా? అనే విషయాన్ని గమనిద్దాం‌.  ఎందుకంటే మనకందరకూ తెలిసిన
శాస్త్ర వికాసం

బిగ్ బ్యాంగ్ మహా విస్ఫోటనం: శూన్యం నుండి అనంత విశ్వం వరకు!

రవిరాజ పోతినేని సుమారు 13.8 బిలియన్ ఏళ్ల క్రితం.. అప్పుడు కాలం లేదు, స్థలం (Space) లేదు, అసలు శూన్యం తప్ప ఏమీ లేదు! కానీ, ఒకే ఒక్క క్షణం.. ఒక అంతుచిక్కని మహా విస్ఫోటనం! ఒక చిన్న అణువు కంటే తక్కువ పరిమాణం ఉన్న బిందువు నుండి నేటి అనంత విశ్వం ఎలా పుట్టింది? శూన్యం నుండి నక్షత్రాలు, గ్రహాలు, గెలాక్సీలు ఎలా ఆవిర్భవించాయి? మన విశ్వం వెనుక
శాస్త్ర వికాసం

గగన్‌యాన్: అంతరిక్షంలో భారతీయుల అడుగు!

రవిరాజా పోతినేని పరిచయందశాబ్దాల క్రితం, ఒక సైకిల్‌పై రాకెట్ భాగాలను మోసుకెళ్లిన రోజుల నుండి నేడు ప్రపంచమే ఆశ్చర్యపోయేలా చంద్రుడిపైకి, అంగారకుడిపైకి అడుగులు వేసిన వరకు—భారత అంతరిక్ష ప్రయాణం ఒక అద్భుత గాథ. అయితే, ఇప్పటివరకు మన రాకెట్లు యంత్రాలను మాత్రమే మోసుకెళ్లాయి. కానీ ఇప్పుడు, చరిత్ర పుటల్లో ఒక సరికొత్త అధ్యాయం మొదలవుతోంది. భారత గడ్డపై నుండి, భారతీయ రాకెట్ సాక్షిగా, ముగ్గురు భారతీయులు నింగిలోకి ఎగరబోతున్నారు. అదే
శాస్త్ర వికాసం

డార్విన్ కి ముందున్న జీవశాస్త్రం

డా. విరించి డార్విన్‌ను సరిగా అర్థం చేసుకోవడం నిజానికి చాలా అవసరం. నేటికీ అతడిని సరైన రీతిలో అర్థం చేసుకుంటున్నామా అన్నది ప్రశ్న. డార్విన్ నుంచి సరిగ్గా అర్థం చేసుకోకపోతే అతడు వాడుకోబడతాడు; అతడి సిద్ధాంతమూ వాడుకోబడుతుంది—చరిత్ర ఇది ఎన్నోసార్లు నిరూపించింది కూడా. డార్విన్‌ను “జీవ పరిణామ సిద్ధాంతాన్ని ప్రతిపాదించిన శాస్త్రవేత్త”గా మాత్రమే నిర్వచించిన క్షణంలోనే, అతడి మేధో ప్రాముఖ్యతను మనం సంకుచితం చేస్తున్నట్టు. డార్విన్‌ను అర్థం చేసుకోవడం అంటే
శాస్త్ర వికాసం

ఆదిత్య‑L1  సూర్యుడి రహస్యాల ఛేదనకు భారత అన్వేషణ

రవిరాజా పోతినేని సూర్యుడు ఉదయిస్తేనే మన రోజు మొదలవుతుంది. వెలుగు, వేడి, వర్షాలు, పంటలు ఇలా మన జీవన విధానంలోని ప్రతి అంశం ప్రత్యక్షంగా లేదా పరోక్షంగా సూర్యుడిపైనే ఆధారపడి ఉంటుంది. అయినప్పటికీ సూర్యుడిలో జరిగే అనేక కీలక ప్రక్రియలు ఇప్పటికీ శాస్త్రవేత్తలకు పూర్తిగా అర్థం కాలేదు. ఆ రహస్యాలను ఛేదించేందుకు భారతదేశం చేపట్టిన చారిత్రక అంతరిక్ష మిషన్‌నే ఆదిత్య‑L1. సూర్యుడి నుంచి కేవలం కాంతి మాత్రమే కాకుండా, నిరంతరం
శాస్త్ర వికాసం

ఉరికంబం నీడలో రాకెట్ డిజైన్

అది 1881 ఏప్రిల్ 7వ తేదీ. రెండవ అలెగ్జాండర్ జార్ను పై బాంబు విసిరి చంపినందుకు టెర్రరిస్టులపై విచారణ జరుగుతోంది. బాంబు విసిరిన వాడు రిస్సాకఫ్. బాంబునెలా ప్రయోగించాలో నేర్పిన వాడు కిబాల్చిచ్. క్రాస్ ఎగ్జామినేషన్ జరుగుతోంది. నేరం నిర్ధారణ కాక తప్పదని తెలిసిపోతూనే ఉంది. ఏం జరుగుతున్నా తనకేమీ సంబంధం లేనట్టే ఉంది కిబాల్చిచ్ ముఖం. ఏదో తప్పనిసరి బేరంగా కోర్టులో ఏదో తమాషా చూడ్డానికి వచ్చినట్టే ఉంది
శాస్త్ర వికాసం

హబుల్: విశ్వ రహస్యాలను ఛేదించిన అద్భుతం!

రవిరాజా పోతినేని విశాల విశ్వాన్ని అన్వేషించడం మరియు దాని ఆరంభాన్ని అర్థం చేసుకోవడం అనేది మానవ సహజమైన జిజ్ఞాసకు పరాకాష్ట. "మనం ఎక్కడి నుండి వచ్చాం?", "ఈ విశ్వం ఎలా మొదలైంది?", "ఈ అనంత విశ్వంలో మన స్థానం ఏమిటి?" అనే ప్రాథమిక ప్రశ్నలకు సమాధానాలు కనుగొనడంలోనే ఈ అన్వేషణ యొక్క ప్రాముఖ్యత ఉంది. ఇది కేవలం నక్షత్రాలను, గెలాక్సీలను చూడటం మాత్రమే కాదు; ఇది మన అస్తిత్వపు మూలాలను
శాస్త్ర వికాసం

ఆస్ట్రోశాట్: ఖగోళ పరిశోధనలో భారత విజయం – దశాబ్దపు మైలురాళ్లు

రవిరాజా పోతినేని తొలిమాటవిశ్వం అంటే మనకు కనిపించే ఆకాశం మాత్రమే కాదు — అపరిమితమైన రహస్యాలతో నిండిన అద్భుత ప్రపంచం. విశ్వాన్ని అధ్యయనం చేయడం ద్వారా మన ఆరంభం ఎక్కడో, భూమి ఎందుకు ప్రత్యేకమో, నక్షత్రాల, గ్రహాల జీవన చక్రం ఎలా ఉందో తెలుసుకుంటాం. ఈ జ్ఞానం మనలో జిజ్ఞాసను పెంచి, కొత్త ఆవిష్కరణలకు మార్గం చూపుతుంది. విశ్వం మనకు కేవలం శాస్త్రం కాదు, ఆశ్చర్యం, ఆలోచన, స్ఫూర్తి కలిగించే
శాస్త్ర వికాసం

అజ్ఞాత లోకాల అన్వేషణ: బాహ్యసౌర గ్రహాల (Exoplanets) కథ

రవిరాజా పోతినేని పరిచయంమనకు చిన్నప్పటి నుండి తెలిసిన నిజం ఏమిటంటే – సూర్యుడి చుట్టూ ఎనిమిది గ్రహాలు తిరుగుతాయని. కానీ ఒక ప్రాథమిక ప్రశ్న ఎప్పటి నుంచో మానవ మస్తిష్కాన్ని వేధిస్తోంది – “మన సౌరవ్యవస్థ ప్రత్యేకమా? లేక ఇతర నక్షత్రాల చుట్టూ కూడా గ్రహాలు ఉంటాయా?”అని! కొన్ని శతాబ్దాల క్రితం వరకు ఈ ప్రశ్నకు జవాబు ఊహల వరకే పరిమితమైపోయింది. ఖగోళ శాస్త్రవేత్తలు నక్షత్రాలను గమనించి “వీటికి కూడా
శాస్త్ర వికాసం

భారతీయ అంతరిక్ష స్వప్నాలకు తొలి మెట్టు ఆర్యభట!

రవి రాజా పోతినేని అది 1975 ఏప్రిల్ 19 తెల్లవారుజాము. కాస్పియన్ సముద్రానికి ఉత్తరాన ఉన్న సోవియట్ అంతరిక్ష కేంద్రపు కపుస్టిన్ యార్ ప్రయోగస్థల వాతావరణమంతా ఉత్కంఠతో నిండిపోయివుంది. భారత ఇంజనీర్లు సోవియట్ శాస్త్రవేత్తలతో కలిసి ప్రయోగానికి సన్నాహాలు చేస్తున్నారు. చుట్టూ ఉద్వేగభరిత నిరీక్షణ ఆవరించి వుంది. పురాతన భారతీయ ఖగోళ శాస్త్రవేత్త ఆర్యభట పేరు మీద భారతదేశపు మొదటి ఉపగ్రహాన్ని కాస్మోస్ 3-ఎం ప్రయోగ వాహనం సాయంతో అంతరిక్షంలోకి