శాస్త్ర వికాసం

చంద్రుడిపై నీరు – అంతరిక్ష భవిష్యత్తుకు కొత్త దారి

రవిరాజ పోతినేని కొందరు చంద్రుడిని కవిత్వానికి ప్రతీకగా చూస్తారు. మరికొందరు ప్రేమకు, అందానికి చిహ్నంగా భావిస్తారు. అయితే శాస్త్రవేత్తల దృష్టిలో చంద్రుడు ఇప్పుడు మరో కారణంతో అత్యంత ప్రాధాన్యం పొందుతున్నాడు. అదే చంద్రుడిపై నీటి ఉనికి. ఒకప్పుడు పూర్తిగా ఎండిపోయిన, ప్రాణం లేని రాతిగోళంగా భావించిన చంద్రుడిపై నీరు ఉందని నిర్ధారణ కావడం అంతరిక్ష పరిశోధనల చరిత్రలో ఒక విప్లవాత్మక ఆవిష్కరణగా నిలిచింది. ఈ ఆవిష్కరణ మానవాళి అంతరిక్ష భవిష్యత్తును
శాస్త్ర వికాసం

వెలుగును మింగేసే అంధకారం – విశ్వం దాచిన మహా అద్భుతం: బ్లాక్ హోల్

రవిరాజ పోతినేని అనంతమైన ఈ విశ్వంలో కొన్ని రహస్యాలు వెలుగులో ఉంటే, మరికొన్ని కటిక చీకటిలో దాగి ఉంటాయి. మన కళ్లకు కనిపించని, అనంతమైన శక్తిని తనలో నింపుకుని, తన దరిదాపుల్లోకి వచ్చే దేన్నైనా, అది గ్రహమైనా, భారీ నక్షత్రమైనా, ఆఖరికి కాంతి రేఖనైనా, నిర్మొహమాటంగా మింగేసే ఒక విశ్వ ప్రహేళిక గురించి మీరు విన్నారా? సైన్స్ ప్రపంచంలో అత్యంత ఉత్కంఠభరితమైన, అదే సమయంలో అత్యంత భయంకరమైన అంశం 'బ్లాక్
శాస్త్ర వికాసం

భూమి నుంచి జాబిలి వరకు: ఆర్టెమిస్ II చారిత్రక యాత్ర

రవిరాజా పోతినేని దాదాపు ఐదు దశాబ్దాల విరామం తర్వాత మానవజాతి మళ్లీ చంద్రుడి వైపు తన ప్రయాణాన్ని ప్రారంభించింది. 1972లో జరిగిన అపోలో-17 మిషన్‌తో చంద్రుడిపై మానవ అడుగులు నిలిచిపోయాయి. అప్పటి నుంచి జాబిలి మనకు కేవలం ఆకాశంలో కనిపించే అందమైన ఖగోళ వస్తువుగానే మిగిలిపోయింది. అయితే ఇప్పుడు ఆ నిశ్శబ్దాన్ని ఛేదిస్తూ ఆర్టెమిస్ II మిషన్ మానవ చరిత్రలో మరో కీలక అధ్యాయాన్ని ప్రారంభించింది. ఇది కేవలం ఒక
శాస్త్ర వికాసం

క్వాంటం కంప్యూటింగ్ అంటే ఏమిటి?

వి. రాహుల్జీ క్వాంటం కంప్యూటింగ్ (Quantum Computing) అనే పదం ఈ మధ్య కాలంలో తరచుగా వినిపిస్తోంది. కానీ దాని వెనుక ఉన్న భౌతికశాస్త్రం, సాంకేతికత, ఇంకా దాని ప్రభావం భవిష్యత్తుపై ఎంత వుండబోతోందో పూర్తిగా తెలియదు. ఇప్పటి వరకు మనం ఉపయోగిస్తున్న కంప్యూటర్లు క్లాసికల్ కంప్యూటర్లు (Classical Computers). ఇవి “బిట్” (Bit) అనే ప్రాథమిక యూనిట్‌పై ఆధారపడి పనిచేస్తాయి. ఒక బిట్ అంటే 0 లేదా 1
శాస్త్ర వికాసం

సైన్స్ సిద్ధాంతాలు & సామాజిక వాతావరణం

డా. విరించి విరివింటి జీవశాస్త్ర పరిధిలోనే కాలానుగుణంగా క్రమానుగతంగా వచ్చిన ఒక అంతర్గత హేతుబద్ధ పరిణామమే చివరికి డార్విన్ సిద్ధాంతంగా ఏ విధంగా పరిపక్వతకు వచ్చిందో గత వ్యాసంలో చూశాం. ఈ వ్యాసంలో ఇంకాస్త ముందుకు పోయి అసలు ఇటువంటి జీవశాస్త్రం వంటి విజ్ఞాన సంబంధ విషయాలను ఆయా కాలాల సామాజిక ఆర్థిక పరిస్థితులు లేదా భావనలు ఏమైనా ప్రభావితం చేస్తాయా? అనే విషయాన్ని గమనిద్దాం‌.  ఎందుకంటే మనకందరకూ తెలిసిన
శాస్త్ర వికాసం

బిగ్ బ్యాంగ్ మహా విస్ఫోటనం: శూన్యం నుండి అనంత విశ్వం వరకు!

రవిరాజ పోతినేని సుమారు 13.8 బిలియన్ ఏళ్ల క్రితం.. అప్పుడు కాలం లేదు, స్థలం (Space) లేదు, అసలు శూన్యం తప్ప ఏమీ లేదు! కానీ, ఒకే ఒక్క క్షణం.. ఒక అంతుచిక్కని మహా విస్ఫోటనం! ఒక చిన్న అణువు కంటే తక్కువ పరిమాణం ఉన్న బిందువు నుండి నేటి అనంత విశ్వం ఎలా పుట్టింది? శూన్యం నుండి నక్షత్రాలు, గ్రహాలు, గెలాక్సీలు ఎలా ఆవిర్భవించాయి? మన విశ్వం వెనుక
శాస్త్ర వికాసం

గగన్‌యాన్: అంతరిక్షంలో భారతీయుల అడుగు!

రవిరాజా పోతినేని పరిచయందశాబ్దాల క్రితం, ఒక సైకిల్‌పై రాకెట్ భాగాలను మోసుకెళ్లిన రోజుల నుండి నేడు ప్రపంచమే ఆశ్చర్యపోయేలా చంద్రుడిపైకి, అంగారకుడిపైకి అడుగులు వేసిన వరకు—భారత అంతరిక్ష ప్రయాణం ఒక అద్భుత గాథ. అయితే, ఇప్పటివరకు మన రాకెట్లు యంత్రాలను మాత్రమే మోసుకెళ్లాయి. కానీ ఇప్పుడు, చరిత్ర పుటల్లో ఒక సరికొత్త అధ్యాయం మొదలవుతోంది. భారత గడ్డపై నుండి, భారతీయ రాకెట్ సాక్షిగా, ముగ్గురు భారతీయులు నింగిలోకి ఎగరబోతున్నారు. అదే
శాస్త్ర వికాసం

డార్విన్ కి ముందున్న జీవశాస్త్రం

డా. విరించి డార్విన్‌ను సరిగా అర్థం చేసుకోవడం నిజానికి చాలా అవసరం. నేటికీ అతడిని సరైన రీతిలో అర్థం చేసుకుంటున్నామా అన్నది ప్రశ్న. డార్విన్ నుంచి సరిగ్గా అర్థం చేసుకోకపోతే అతడు వాడుకోబడతాడు; అతడి సిద్ధాంతమూ వాడుకోబడుతుంది—చరిత్ర ఇది ఎన్నోసార్లు నిరూపించింది కూడా. డార్విన్‌ను “జీవ పరిణామ సిద్ధాంతాన్ని ప్రతిపాదించిన శాస్త్రవేత్త”గా మాత్రమే నిర్వచించిన క్షణంలోనే, అతడి మేధో ప్రాముఖ్యతను మనం సంకుచితం చేస్తున్నట్టు. డార్విన్‌ను అర్థం చేసుకోవడం అంటే
శాస్త్ర వికాసం

ఆదిత్య‑L1  సూర్యుడి రహస్యాల ఛేదనకు భారత అన్వేషణ

రవిరాజా పోతినేని సూర్యుడు ఉదయిస్తేనే మన రోజు మొదలవుతుంది. వెలుగు, వేడి, వర్షాలు, పంటలు ఇలా మన జీవన విధానంలోని ప్రతి అంశం ప్రత్యక్షంగా లేదా పరోక్షంగా సూర్యుడిపైనే ఆధారపడి ఉంటుంది. అయినప్పటికీ సూర్యుడిలో జరిగే అనేక కీలక ప్రక్రియలు ఇప్పటికీ శాస్త్రవేత్తలకు పూర్తిగా అర్థం కాలేదు. ఆ రహస్యాలను ఛేదించేందుకు భారతదేశం చేపట్టిన చారిత్రక అంతరిక్ష మిషన్‌నే ఆదిత్య‑L1. సూర్యుడి నుంచి కేవలం కాంతి మాత్రమే కాకుండా, నిరంతరం
శాస్త్ర వికాసం

ఉరికంబం నీడలో రాకెట్ డిజైన్

అది 1881 ఏప్రిల్ 7వ తేదీ. రెండవ అలెగ్జాండర్ జార్ను పై బాంబు విసిరి చంపినందుకు టెర్రరిస్టులపై విచారణ జరుగుతోంది. బాంబు విసిరిన వాడు రిస్సాకఫ్. బాంబునెలా ప్రయోగించాలో నేర్పిన వాడు కిబాల్చిచ్. క్రాస్ ఎగ్జామినేషన్ జరుగుతోంది. నేరం నిర్ధారణ కాక తప్పదని తెలిసిపోతూనే ఉంది. ఏం జరుగుతున్నా తనకేమీ సంబంధం లేనట్టే ఉంది కిబాల్చిచ్ ముఖం. ఏదో తప్పనిసరి బేరంగా కోర్టులో ఏదో తమాషా చూడ్డానికి వచ్చినట్టే ఉంది