ఆగస్టు 2026

సంపాదకీయం

అలసట లేని ఎదురీత !

“జన విజ్ఞానం” ప్రారంభ సంచికలో “శాస్త్ర ప్రచారంతో సరిపెట్టక శాస్త్రీయ దృక్పథాన్ని కూడా విస్తరింప చేయాలని మా ప్రయత్నం. సైన్సును గాఢాతిగాఢంగా ప్రేమిస్తూనే దాని సామాజిక కోణాన్ని లోతుగా చర్చకు పెట్టాలని మా ఆకాంక్ష .మానవ జీవితంలోని ప్రతి రంగంలోనూ ఆధునిక దృక్పథం అల్లుకున్నప్పుడే ప్రగతీ, ప్రజాస్వామ్యం దృఢంగా నిలదొక్కుకుంటాయని మా నమ్మకం సముద్రానికి ఏతమెత్తుతున్నట్టు కనిపించినా ఎదురీదడం మానవ సహజాత మనే విశ్వాసమే మమ్మల్నిలా నాలుగు శతాబ్దాల నుంచి నడిపిస్తోంది”  అని చెప్పుకున్నాం.

సందర్భం

అవిశ్రాంత మహామేధ ఆలోచన మానిందట!

ఎంపి ఒక అసాధారణ స్వాప్నిక లోక చక్రవర్తి. ఆయన ఒక్క క్షణం ఆలోచించకుండా వుండలేడు. ఒక్కరోజూ ఏదో ఒకటి రాయకుండా గడప లేడు. ఇక మనుషులతో మాట్లాడడమంటే ఆయనకెంత ముచ్చటో చెప్పలేము. అసలాయనతో మాట్లాడడమంటే ఏదో ఒక చర్చలోకి దిగడమే.

శాస్త్ర ప్రచారం

విజ్ఞానశాస్త్రం, సాంకేతికత ఇంకా  ప్రజాస్వామ్యం

విజ్ఞానశాస్త్రం అభివృద్ధి చెందుతున్న కొద్దీ, తొలుత అది ప్రజల జీవనంతో, సాంకేతికతతో సన్నిహిత సంబంధాన్ని కొనసాగించింది. కానీ తరువాత అది మరింత స్వతంత్రంగా మారుతూ, ప్రజల నుంచి క్రమంగా దూరమైంది. ఆ తరువాత సాంకేతికత కూడా విజ్ఞానశాస్త్రంపై మరింత ఆధారపడుతూ సామాన్య ప్రజల నుంచి దూరమైంది. అది కొద్దిమంది చేతుల్లోని ఆస్తిగా మారింది.

శాస్త్ర ప్రచారం

ప్రజా సైన్స్ ఉద్యమం ఆవశ్యకత

ఇది ఒక విముక్తి పోరాటాన్ని ప్రారంభించాల్సిన సమయం, ఆధారపడటం నుండి విముక్తి, అజ్ఞానం నుండి విముక్తి, అపనమ్మకం, ద్వేషం నుండి విముక్తి.
ఇది ఒక స్వావలంబన ఉద్యమంగా, ఒక అక్షరాస్యత ఉద్యమంగా, ఒక ఐక్యతా ఉద్యమంగా ఉండాలి.

శాస్త్ర వికాసం

శ్వేతకుబ్జ తారలు: సూర్యుడి చివరి మజిలీ

రాత్రివేళ ప్రశాంతంగా ఆకాశాన్ని చూస్తే నక్షత్రాల వెలుగు శాశ్వతమేమో అనిపిస్తుంది. కోట్ల సంవత్సరాలుగా అవి అలాగే వెలుగుతున్నాయనే భావన కలుగుతుంది. కానీ విశ్వంలో ఏ నక్షత్రమూ శాశ్వతం కాదు. ప్రతి నక్షత్రానికీ పుట్టుక, పరిణామం, చివరకు ఒక అంతిమ దశ ఉంటాయి. మరి శ్వేతకుబ్జ తార గురించి తెలుసుకుందాం..

శాస్త్రజ్ఞులు

మనదేశపు అణుసామర్థ్యాన్ని పెంచిన కర్మయోగి: ఎమ్. ఆర్. శ్రీనివాసన్

అణుశక్తి సామర్థ్యన్ని పెంచి భారతదేశాన్ని ప్రపంచపటంలో సమున్నతంగా నిలిపిన ఎమ్.ఆర్. శ్రీనివాసన్. మహామహులైన హోమి జహంగీర్ భాభా, విక్రమ్ సారాభాయ్, హెచ్. ఎన్. సేత్నా, రాజా రామన్న తర్వాత భారతదేశపు అణుశక్తి పరిశోధనలకు బాధ్యత వహించిన శ్రీనివాసన్ మనదేశంలో అణుశక్తి వాడకం సురక్షితమైనదని పబ్లిక్ డిబేట్ ప్రారంభించిన తొలి శాస్త్రవేత్త. 

నమ్మకం-నిజం

జాతక చక్రం – కాలమానం

ఓ ప్రశ్న.. ఓ చలికాలపు రాత్రి 10 మైళ్ళ దూరంలో కొండపై మండుతున్న చిన్న కొవ్వొత్తి ఇంట్లో కూర్చున్న మీకు వెచ్చదనాన్ని ఇస్తుందా?….. లేదు కదా!. మరో ప్రశ్న. నేను విజయవాడలో ప్రకాశం బ్యారేజ్ పైన కూర్చొని ఒక పేద్ద అయస్కాంతంతో ఢిల్లీలోని జంతర్ మంతర్ వద్ద గేటు పైన ఉండే ఒక చిన్న సూదిని ఆకర్షించగలనా?, లేదా కదిలించగలనా?

సైన్స్ పాఠం

చక్రం: బండి చక్రం నుంచి విమానం చక్రం వరకు

అగ్నిని నియంత్రించడం, వ్యవసాయాన్ని అభివృద్ధి చేయడం, లోహాలను ఉపయోగించడం, లిపిని కనిపెట్టడం, విద్యుత్తును వినియోగించడం, యంత్రాలను తయారు చేయడం వంటి ఎన్నో ఆవిష్కరణలు మానవ ప్రగతికి పునాదులుగా నిలిచాయి. అయితే వీటిలో అత్యంత సరళమైనదిగా కనిపిస్తూ, అత్యంత ప్రభావవంతమైనదిగా నిలిచిన ఆవిష్కరణ చక్రం. ఆ చక్రం గురించి తెలుసుకుందాం…

మంచిమాట

మంచి మాట

అజ్ఞానం నుంచి, అపనమ్మకం నుంచి
పరాధీనత నుంచి, విద్వేషం నుంచి
విముక్తులం అయ్యేందుకు
మరో స్వాతంత్ర్య పోరాటం చేపట్టేందుకు
సమయం ఆసన్నమైంది!

Must Watch

మంచి మాట

సంచికలు

శీర్షికలు