మే 2026

సంపాదకీయం

సైన్సూ – ఛాందసమూ

కేంద్రవిద్యాశాఖామంత్రి ధర్మేంద్ర ప్రధాన్ కొత్తగా ‘గ్రీన్ విచ్ టైమ్’ ( GST) మీద యుద్ధం ప్రకటించాడు. అసలు ‘గ్రీన్ విచ్ ‘ అనేది వలసదార్ల ఊహారేఖ మాత్రమేననీ, దాన్ని కాలానికి కేంద్రంగా పరిగణించడం మెకాలే విద్యా మానసిక స్థితి నుంచి పుట్టుకొచ్చిందనీ కొత్త భాష్యం చెప్పుకొచ్చాడు. ఉజ్జయిని కేంద్రంగా “మహాకాలం” ప్రామాణికంగా గుర్తించే రోజు రావాలని పిలుపునిచ్చాడు.

శాస్త్ర ప్రచారం

మన పూర్వీకులు శాస్త్రీయంగా అభివృద్ధి చెందినవారా?

మన పురాణాలలో అత్యంత అభివృద్ధి చెందిన శాస్త్రీయ, సాంకేతిక ఆవిష్కరణల వివరణలు ఉన్నాయని కొందరు నమ్ముతారు. మహాభారతంలోని సంజయుడు మొదటి టీవీ వ్యాఖ్యాతా? కౌరవులు టెస్ట్ ట్యూబ్ శిశువులా? మన పురాణాలలోని యుద్ధాలు గైడెడ్ మిసైళ్లతో జరిగాయా? పుష్పక విమానం ఒక హెలికాప్టరా? ఇవన్నీ సాంకేతికతకు ఉదాహరణలు. కానీ మన వేదకాల పూర్వీకులు శాస్త్రీయంగా అభివృద్ధి చెందారా?

శాస్త్ర ప్రచారం

సైంటిఫిక్ టెంపర్

జవహర్లాల్ నెహ్రూ 1946లో ప్రచురించిన తన డిస్కవరీ ఆఫ్ ఇండియా’ పుస్తకంలో మొదటిసారిగా ‘సైంటిఫిక్ టెంపర్’ అనే పదాన్ని వాడారు. అప్పటికే నెహ్రూ భారత సైన్స్ వర్కర్ల సంఘానికి (అసోసియేషన్ ఆఫ్ సైంటిఫిక్ పర్ఫన్స్ ఆఫ్ ఇండియా) అధ్యక్షుడు. ఇది ఒక రిజిస్టర్డ్ ట్రేడ్ యూనియన్. ఈ సంఘంతో 1940వ దశకం, 1950వ దశకం ప్రథమార్ధంలో నాకు బాగా సన్నిహిత సంబంధాలుండేవి. దేశ ప్రధాని ఇటువంటి ఒక ట్రేడ్ యూనియన్ కి అధ్యక్షుడుగా ఉండటం ప్రజాస్వామ్యంలో చోటుచేసుకున్న ఒకే ఒక్క ఉదాహరణ

చరిత్ర ఏమంటుంది

భారతదేశ మధ్యయుగాల్లో వ్యవసాయ సాంకేతికతలు

క్రీ.పూ. 7 వేలకు ముందే భారత ఉపఖండంలో బార్లీ, గోధుమ పండించారు. సింధూ నాగరికత సమయంలో ఎద్దుల బళ్ళు (2500-1900 BC) ఉండేవి. క్రీ.పూ.3000 సం.ల నాటికే వరి ఉంది. వరి పంటతో పాటు అడవి జంతువుగా ఉన్న నీటి దున్న మచ్చిక అయింది. క్రీ.పూ.900 నాటికి చెరకు పంట ఉంది.

శాస్త్ర వికాసం

వెలుగును మింగేసే అంధకారం – విశ్వం దాచిన మహా అద్భుతం: బ్లాక్ హోల్

అనంతమైన ఈ విశ్వంలో కొన్ని రహస్యాలు వెలుగులో ఉంటే, మరికొన్ని కటిక చీకటిలో దాగి ఉంటాయి. మన కళ్లకు కనిపించని, అనంతమైన శక్తిని తనలో నింపుకుని, తన దరిదాపుల్లోకి వచ్చే దేన్నైనా, అది గ్రహమైనా, భారీ నక్షత్రమైనా, ఆఖరికి కాంతి రేఖనైనా, నిర్మొహమాటంగా మింగేసే ఒక విశ్వ ప్రహేళిక గురించి మీరు విన్నారా?

శాస్త్రజ్ఞులు

తుఫానులకు మెటీరియాలజీతో ముక్కుతాడు వేసిన వైజ్ఞానిక సాహసి పంచేటి కోటీశ్వరం

అది 1927 శతాబ్దంలో సంభవించిన పెను తుఫాన్లలో ఒకటి, అది తెలుగుతీరాన్ని తాకింది. అప్పటికి ప్రత్యేక ఆంధ్రరాష్ట్రం ఏర్పడలేదు. నెల్లూరు పట్టణం ఈ తుఫానుకు చాలా నష్టపోయింది. ఎన్నో ఇళ్లు కూలిపోయాయి,‌ మరెన్నో నష్టాలు జరిగాయి. ఈ ప్రకృతి చూసి తల్లడిల్లిపోయింది పన్నెండేళ్ల కుర్రాడి హృదయం. తుఫాను వైపరిత్యం అతని మనసును సంక్షుభితం చేసింది. ఇది జరిగిన పదమూడేళ్ళకు ఆ కుర్రాడే డాక్టరేటు పట్టాతో కలకత్తాలో వాతావరణ శాఖలో ఉద్యోగంలో చేరాడు.

నమ్మకం-నిజం

పున్నామ నరకం – మగ బిడ్డ

“రెండోది కూడా అమ్మాయే అనీ, ఫ్యామిలీ ప్లానింగ్ చేయాలా వద్దా?” అని లోపలి నుంచి కబురు పంపాడు డాక్టర్. వేరే ఆలోచన లేదు ఆపరేషను చేసేమని చెప్పి పంపించాను. ఆపరేషన్ సక్సెస్ఫుల్ అయింది తల్లి బిడ్డ క్షేమం. మా నాన్నకు విషయం తెలిసింది. కసుబుస్సు లాడాడు. ఎంత పని చేసావు?. ఇంకొక ప్రయత్నం చేసి ఉండొచ్చు కదా.? మగ బిడ్డ లేకపోతే మన వంశం ఏం కావాలి?. అని కోపంతో చీదిరించుకుని వెళ్ళిపోయాడు.

సైన్స్ పాఠం

రసాయనిక చర్యలలో బాణం గుర్తుల (Arrow Marks) పాత్ర

రసాయన శాస్త్రంలో “బాణం గుర్తులు” (Arrow Marks) చాలా ముఖ్యమైనవి. ఒక రసాయనిక చర్య ఎలా జరుగుతుందో, ఏ పదార్థాలు కలిసి కొత్త పదార్థాలు ఏర్పరుస్తాయో, చర్య దిశ ఏమిటో, శక్తి మార్పులు ఎలా జరుగుతాయో తెలిపేందుకు బాణం గుర్తులు ఉపయోగిస్తారు. రసాయన సమీకరణాన్ని సరిగ్గా అర్థం చేసుకోవాలంటే బాణం గుర్తుల అర్థం తెలుసుకోవడం అత్యవసరం

మంచిమాట

మంచి మాట

సైన్సు కు ఒక దేశమంటూ ఏదీ లేదు
ఎందుకంటే విజ్ఞానమనేది మొత్తం ప్రపంచానిది
అది ప్రపంచాన్నంతా కాంతిదారలతో నింపేది!

Must Watch

మంచి మాట

సంచికలు

శీర్షికలు