జూలై 2026

సంపాదకీయం

బడి లేని చదువు

“బడి అంటూ ఒకటి పెట్టి, అందులో పిల్లల్ని కూర్చోబెట్టి, చదువు అనే కసరత్తు నేర్పడం చరిత్రలో ఎప్పుడు మొదలైందో గానీ మానవేతిహాసంలో అది మాత్రం దుర్ముహూర్తాల్లోకెల్లా దుర్ముహూర్తం. ఈ బడి ఎన్ని భావోద్వేగాల్ని మంటగలిపిందో, ఎంత సృజనాత్మకతకు పాతర పెట్టిందో, ఎన్ని ఆలోచనలల్ని మొగ్గలోనే తుంచేసిందో ఎన్ని హక్కుల్ని కాలరాసిందో, ఎవ్వరూ తూకం వెయ్యలేని ఎంత విషాదాన్ని బాల్యానికి బలవంతంగా అంటగట్టిందో చెప్పగలిగిన వారెవరూ లేరు. ఇది మహా మహా ప్రపంచ యుద్ధాలు మిగిల్చిన విషాదం కన్నా పెద్ద విషాదం. మహాప్రళయాలు సృష్టించిన బీభత్సం కన్నా పెద్ద బీభత్సం”

శాస్త్ర ప్రచారం

నాదెప్పుడూ శాస్త్రీయదృక్పథమే

నేడు సర్వే సర్వత్రా బుద్ధికౌశల్యంగలవారంతా అంగీకరించి అమలుపరుస్తున్న మతం – హిందూమతం కానివ్వండి, క్రైస్తవమతం, ఇస్లాము,బౌద్ధమతం కానివ్వండి – నన్నెప్పుడూ ఆకర్షించలేదు. ఏవో కొన్ని ఆచార వ్యవహారాలవల్ల మూఢనమ్మకాలు వగైరాలతో మతం నిండిపోయిందని నా నమ్మకం. అందుచే అది శాస్త్రీయమైన దృక్పథం మాత్రం కాదు.

శాస్త్ర వికాసం

డార్క్ ఎనర్జీ : విశ్వాన్ని శాసిస్తున్న అదృశ్య రహస్యం

నిశ్శబ్దంగా ఉన్న ఒక అమవాస్య రాత్రి… మీరు నగర కోలాహలానికి దూరంగా, ఒక కొండపై నిలబడి ప్రశాంతంగా ఆకాశం వైపు చూస్తున్నారని ఊహించుకోండి. మీ కళ్ల ముందు కోట్ల నక్షత్రాల వెలుగులు, పాలపుంత (Milky Way) అందాలు, అంతులేని గెలాక్సీల సమూహాలు, అక్కడక్కడా కొన్ని గ్రహాలు ఒక అద్భుతమైన కాస్మిక్ కాన్వాస్ లా కనిపిస్తాయి. ఈ అనంతమైన దృశ్యాన్ని చూసి ఎవరైనా ఏమనుకుంటారు? “ఈ విశ్వం అంతా ఇంతేనని అనుకుంటాం కదా?“

చరిత్ర ఏమంటుంది

భారతీయ మధ్యయుగాలు – కొన్ని వృతులూ, కొన్ని సాంకేతికతలు

విజ్ఞానం అనేది ఏ ఒక్కరి సొత్తో కాదు. ఉదాహరణకు ప్రాచీన భారతదేశంలో, గ్రీకు, రోములలో ఉన్న గణిత, ఖగోళ, వైద్య విజ్ఞానాలను తొలి మధ్యయుగాల ప్రారంభంలో అరబ్బులు స్వీకరించి, వాటిని అనువాదాలు చేసుకున్నారు. వాటినే అభివృద్ధి చేసి, తమదిగా చేసుకున్నారు. 12వ శతాబ్ధంలో ముస్లింలు భారతదేశంలోకి వచ్చినప్పుడు వారి విజ్ఞానాలు భారతదేశంలోకి సరికొత్తగా ప్రవేశించాయి.

శాస్త్రజ్ఞులు

ప్రాచీన, మధ్యయుగాల భారతీయ గణిత ప్రతిభను చాటిచెప్పిన టి.ఏ. సరస్వతి అమ్మ

ఆధునిక భారతదేశపు తొలి మహిళాగణిత శాస్త్రవేత్త టి. ఏ. సరస్వతి అమ్మ చేసిన పరిశోధన కారణంగానే భారతదేశంలో ప్రాచీన కాలంలోనే కాకుండా మధ్యయుగంలో కూడా గొప్పగా గణితవిజ్ఞానం వర్ధిల్లిందని మనకూ, అలాగే ప్రపంచానికి స్పష్టమైంది. భారతీయ, గ్రీకు గణిత విజ్ఞానపు పరంపరలకు సంబంధించి తన పరిశోధనలతో వంతెన నిర్మించిన ప్రతిభా శాలి కూడా ఆమె.

నమ్మకం-నిజం

“నల్ల తాడు” – కాలితాడు

నరునికి – నల్ల తాడుకు జన్మజన్మల సంబంధం అనుకుంటా. అన్ని మతాల వాళ్ళు ఈ నలుపు తాడుని కట్టుకుంటున్నారు. ఓ మతం వాళ్లు ఈ నల్ల తాడుకి దేవుడు బొమ్మలు తగిలించుకుంటే, ఇంకో మతం వాళ్లు చిన్న గుడ్డలో బొమ్మ వున్న వెండి బిళ్ళ పెట్టి దానిని కుట్టి దాన్ని మెడలో వేసుకుంటున్నారు. ఈమధ్య ఓ వయస్సు పండిన టాప్ హీరో రకరకాల దారాలు, రకరకాల రంగుల్లో మణికట్టు నిండుగా కట్టుకోవడం మీరు గమనించే ఉంటారు.

సైన్స్ పాఠం

వేరు చేయు పద్ధతులు : వడపోత నుంచి ఆధునిక సాంకేతికతల వరకు

మన చుట్టూ కనిపించే ప్రతి పదార్థం ఒకే రకమైన పదార్థంతో తయారై ఉండదు. ప్రకృతిలో లభించే చాలా పదార్థాలు అనేక రకాల భాగాల మిశ్రమాలుగా ఉంటాయి. మట్టి, సముద్రపు నీరు, పాలు, గాలి, ఖనిజాలు వంటి వాటిలో అనేక పదార్థాలు కలిసి ఉంటాయి. ఈ మిశ్రమాలలోని ఉపయోగకరమైన భాగాలను విడదీయడం కోసం మానవుడు అనేక పద్ధతులను అభివృద్ధి చేశాడు.

తెలుసుకొందాం

ప్రాణాంతకం నుంచి ప్రాణ వాయువు వైపుకు-భూమిపై జీవం, ఆక్సిజన్ ల పరస్పర పరిణామం

అన్షు విఠపు మనుషులుగా మనల్ని ఈ భూమిపై అత్యంత తెలివైన జీవులుగా నిలబెట్టేది ఏమిటి? అది ప్రశ్నలు అడిగే మన స్వభావం. మనం ప్రతిదాని గురించి ప్రశ్నలు అడుగుతాం. బహుశా అది మనిషి అనే జీవికి ఉన్న అత్యంత ప్రత్యేక లక్షణం. “ఇది ఎందుకు పనిచేస్తుంది?”, “ఇది ఎలా జరిగింది?” అంటూ నిరంతరం ఆలోచిస్తుంటాం. కానీ మన రోజువారీ జీవితంలో అతి సాధారణం అనిపించే కొన్ని విషయాలను మాత్రం ప్రశ్నించము. ఉదాహరణకు, ఉదయం నిద్రలేచిన వెంటనే మనం […]

మంచిమాట

మంచిమాట

మనం బోధించినట్టు బిడ్డ నేర్చుకోక పోతే
తను నేర్చుకొనేటట్టు మనం బోధించాల్సి వుంటుంది

Must Watch

మంచి మాట

సంచికలు

శీర్షికలు