నవంబర్ 2026

సంపాదకీయం

తరతరాల పుస్తకద్వేషం

చరిత్రలో సగటు మానవులు ఎన్ని కష్టాలు పడ్డారో పుస్తకాలూ అన్ని కష్టాలు పడ్డాయి. మనుషులు ఎదురొడ్డి నిలబడినట్టే పుస్తకాలూ ఎదురీది నిలబడ్డాయి. ఇంతెందుకు పుస్తక ద్వేషానికి సైతం బోలెడంత చరిత్ర వుంది. పుస్తకం పుట్టిననాడే దాని మీద ద్వేషం కూడా పుట్టుకొచ్చిందనిపిస్తుంది! తెలుసుకుందాం ఆ ద్వేషాలగురించి…

సందర్భం

చెరెన్‌కోవ్ కాంతి నుంచి ఐస్‌క్యూబ్ వరకు: హాల్జెన్ నోబెల్ బహుమతి వెనుక శాస్త్రీయ ప్రయాణం

సముద్రంలో విఫలమైన ఒక ప్రయోగం, సైబీరియాలోని సరస్సు, చివరకు అంటార్కిటికా మంచు ఎలా ఉపయోగపడ్డాయన్నదే ఈ కథ.

సందర్భం

భూమి పుట్టుక నుంచి అణువుల రహస్యం వరకు

మన రెండు చేతులను ఒకసారి చూసుకుందాం.
ఎడమ చేతిలో ఐదు వేళ్లు ఉంటాయి. కుడి చేతిలోనూ ఐదు వేళ్లు ఉంటాయి. రెండింటి నిర్మాణం దాదాపు ఒకేలా ఉంటుంది. అయినా ఎడమ చేతిని కుడి చేతిపై పూర్తిగా సరిపోయేలా ఉంచలేం. ఎందుకంటే అవి ఒకదానికొకటి అద్దం ప్రతిబింబాలు. ఆశ్చర్యకరంగా ప్రకృతిలోని కొన్ని అణువులు కూడా ఇలాగే ఉంటాయి.

సంస్కృతి

మాతృస్వామ్యవాదనలు : మూలాలు, గమనం – 2వ భాగం

ఫ్రెడరిక్ ఎంగెల్స్ రాసిన కుటుంబం, వ్యక్తిగత ఆస్తి, రాజ్యం పుట్టుక పుస్తకంపై ఇటీవల జరిగిన ఒక చర్చలో, మాతృస్వామ్య ఉనికి సత్యమని ఋజువయ్యాయని కొందరు మేధావులు వ్యాఖ్యానించడం కూడా జరిగింది.
ఐతే, ఈ అభిప్రాయానికి/వాదనకు పూర్తిగా విరుద్ధంగా, అసలు మాతృస్వామ్యం అనేదే మానవ చరిత్రలో లేదనీ, అది కేవలం ఒక అపోహ మాత్రమేననీ ఎవరైనా అంటే?..

శాస్త్ర వికాసం

కాలంతో పరుగెడుతున్న అద్భుత యంత్రం ‘వాయేజర్-1’!

అంతరిక్ష రహస్యాలను ఛేదించడానికి నాసా (NASA) ఒక అద్భుతమైన వ్యోమనౌకను అంతరిక్షంలోకి పంపడానికి సిద్ధమైంది. అదే వాయేజర్-1 (Voyager 1). అప్పట్లో ఎవరికీ ఊహించని విధంగా, ఈ చిన్న యంత్రం కేవలం కొన్ని గ్రహాలను చుట్టి రావడమే కాకుండా, మానవ చరిత్రే గర్వపడేలా అనంత విశ్వంలో ఒక చరిత్రాత్మక ఇతిహాసాన్ని లిఖిస్తుందని ఎవరూ ఊహించి ఉండరు.

శాస్త్రజ్ఞులు

భూసారానికి రసాయన భాష్యం చెప్పిన ఆధునిక భారతీయ భౌతిక రసాయన శాస్త్ర మూలపురుషుడు నీల్ రతన్ ధర్

భౌతిక రసాయన పరిశోధనలకు మనదేశానికి సంబంధించి ఆద్యుడిగా పరిగణిస్తూ శిష్యుడిని అభినందించారు. మొదటి ప్రపంచ యుద్ధ సమయంలో ఆయా దేశాలలో పరిశోధనలకై వెళ్ళి మహాశాస్త్రవేత్తల వద్ద గొప్ప ఫలితాలు సాధించిన మహానుభావుడు కూడా నీల్ రతన్ ధర్ గారే! వారి గురించి తెలుసుకుందాం…

నమ్మకం-నిజం

ప్రమాదం అంచున పాలపిట్ట

భారతదేశంలో పర్యావరణ సమతుల్యతకు తోడ్పడే ముఖ్యమైన పక్షి ఈ పాలపిట్ట. ముఖ్యంగా వ్యవసాయ భూముల్లో పురుగులు, మిడతలు వంటి కీటకాలు తింటుంది. తెలంగాణ, కర్ణాటక, ఒడిస్సా రాష్ట్రాల “రాష్ట్ర పక్షి” ఈ పాలపిట్టే. ఈ అందమైన పాలపిట్ట చుట్టూ రకరకాల మూఢనమ్మకాలు అందంగా పోగుబడ్డాయి.

సైన్స్ పాఠం

మానవ కన్ను – ప్రకృతి ప్రసాదించిన అద్భుతమైన కెమెరా

మన చుట్టూ ఉన్న అందమైన ప్రకృతిని, ఆకాశంలో మెరిసే నక్షత్రాలను, పచ్చని చెట్లను, రంగురంగుల పూలను, మనుషుల ముఖాలను చూడగలుగుతున్నామంటే అందుకు కారణం మన కళ్ళు. మన శరీరంలోని అత్యంత అద్భుతమైన ఇంద్రియ అవయవాలలో కన్ను ఒకటి. దాని గురించి తెలుసుకుందాం..

మంచిమాట

మంచి మాట

మతాలు
మతాలు సామాన్యులకు వాస్తవాలు!
అధికారంలో వున్న వారికి ప్రయోజనకరాలు!
వివేకవంతులకు అబద్ధాలు!
– లూసియస్ అన్నేస్ సెనేకా

Must Watch

మంచి మాట

సంచికలు

శీర్షికలు