రవిరాజా పోతినేని
సంధ్యా సమయంలో పడమటి దిక్కున, లేక తెల్లవారుజామున తూర్పున ఆకాశం కేసి చూడండి… వెన్నెల కాంతులు విరజిమ్మే చందమామను పక్కన పెడితే, నక్షత్రాల మధ్య అత్యంత తేజస్సుతో, కనులవిందుగా మెరిసిపోయే ఆ అద్భుతమైన తెల్లటి చుక్కే మన ‘వేగుచుక్క’! కవులు ప్రేమకు, సౌందర్యానికి ప్రతీకగా వర్ణించే ఆ అందమైన తార వెనుక.. ఊహకందని ఒక భయంకరమైన నరకం దాగి ఉందనే నిజం మీకు తెలుసా?”
అసలు ఆ నిప్పుల కొలిమి వెనుక ఉన్న రహస్యాలేంటి? దాన్ని జయించేందుకు మన భారత్ చేపడుతున్న ‘శుక్రయాన్’ (Shukrayaan) (Venus Orbiter Mission (VOM)) అంతరిక్ష ప్రయాణ కథాకమామిషూ వివరంగా తెలుసుకుందాం!
భూమికి కవల.. కానీ ఒక మండుతున్న నరకం!
అంతరిక్ష శాస్త్రవేత్తలు శుక్రుడిని భూమికి “కవల సోదరి” (Twin Sister) అని పిలుస్తారు. ఎందుకంటే పరిమాణం, బరువు, ద్రవ్యరాశి మరియు సాంద్రతలో ఈ రెండు గ్రహాలూ దాదాపు ఒకేలా ఉంటాయి. అయితే, పుట్టుకలో ఒకేలా ఉన్నా స్వభావంలో మాత్రం ఇవి పూర్తి విరుద్ధం.
ఒకప్పుడు మన భూమిలాగే నీటితో, చల్లని గాలులతో ప్రశాంతంగా ఉన్న శుక్ర గ్రహం.. కాలక్రమేణా విపరీతమైన భూగర్భ మార్పుల వల్ల ఒక నిప్పుల గుండంగా మారింది. అక్కడి వాతావరణంలో 96.5 శాతానికి పైగా కార్బన్ డై ఆక్సైడ్ నిండిపోవడంతో విపరీతమైన ‘గ్రీన్ హౌస్ ప్రభావం’ (Greenhouse Effect) ఏర్పడింది. దీనివల్ల అక్కడి ఉపరితల ఉష్ణోగ్రత ఏకంగా 465 డిగ్రీల సెల్సియస్‌కు చేరుకుంది. అంటే, అక్కడ సీసం (Lead) కూడా సులభంగా కరిగి ద్రవంగా మారిపోతుంది! అంతటితో ఆగక, అక్కడ ఆకాశం నుండి కురిసేది నీటి వర్షం కాదు, చర్మాన్ని కాల్చివేసే ప్రాణాంతకమైన సల్ఫ్యూరిక్ యాసిడ్ వర్షం.
రండి.. శుక్రయాన్ మిషన్‌తో నింగిలోకి ఎగురుదాం!
ఇంతటి భయంకరమైన అగ్నిగ్రహం వైపు అడుగులు వేయడానికి ప్రపంచంలోని ఏ అంతరిక్ష సంస్థ అయినా ఒక్క క్షణం ఆలోచిస్తుంది. అక్కడ ఉన్న విపరీతమైన పీడనం (భూమి కంటే 90 రెట్లు ఎక్కువ) ఏ వ్యోమనౌకనైనా క్షణాల్లో నలిపివేయగలదు. కానీ, సవాళ్లను సాధనలుగా మలచుకోవడం అలవాటైన మన భారత అంతరిక్ష పరిశోధనా సంస్థ (ISRO) మరో చారిత్రాత్మక సాహసానికి శ్రీకారం చుట్టింది. అదే ‘శుక్రయాన్-1’ (Venus Orbiter Mission).
చంద్రయాన్ ద్వారా జాబిల్లి దక్షిణ ధ్రువాన్ని ముద్దాడి, మంగళయాన్ ద్వారా తొలి ప్రయత్నంలోనే అంగారకుడిని విజయవంతంగా చేరిన ఇస్రో, ఇప్పుడు తన దృష్టిని సూర్యునికి అత్యంత సమీపంలో ఉన్న ఈ మండుతున్న వేగుచుక్క వైపు మళ్లించింది.
శుక్రయాన్ మోసుకెళ్లే అత్యాధునిక శాస్త్రీయ పరికరాలు
శుక్ర గ్రహం చుట్టూ దట్టమైన సల్ఫ్యూరిక్ యాసిడ్ మేఘాలు మందపాటి దుప్పటిలా నిరంతరం కమ్ముకుని ఉంటాయి. కాబట్టి సాధారణ ఆప్టికల్ కెమెరాలతో దాని ఉపరితలాన్ని నేరుగా చూడటం అసాధ్యం. ఈ మహా సవాల్‌ను అధిగమించేందుకు ఇస్రో అత్యంత వినూత్నమైన, శక్తివంతమైన పరికరాలను (Payloads) శుక్రయాన్‌లో అమర్చుతోంది:
- సింథటిక్ అపెర్చర్ రాడార్ (SAR): ఇది దట్టమైన యాసిడ్ మేఘాలను చీల్చుకుంటూ లోపలికి వెళ్లే రేడియో తరంగాలను పంపి, శుక్రుడి ఉపరితల నేల రూపురేఖలను, పర్వతాలను, అగ్నిపర్వతాలను అత్యంత స్పష్టంగా మ్యాపింగ్ చేస్తుంది.
- ఇన్‌ఫ్రారెడ్ & అల్ట్రావైలెట్ స్పెక్ట్రోమీటర్లు: గ్రహం చుట్టూ ఉన్న విషపూరిత వాతావరణ పొరలను, మేఘాల రసాయన నిర్మాణాన్ని, సౌర గాలి ప్రభావాలను నిశితంగా పరిశోధిస్తాయి.
- సబ్-సర్ఫేస్ రాడార్: గ్రహం ఉపరితలం కింద ఉన్న పొరలను, గడ్డకట్టిన లావా ప్రవాహాలను, భూగర్భ నిర్మాణాలను అధ్యయనం చేయడానికి ఇది తోడ్పడుతుంది.
- థర్మల్ ఇన్‌ఫ్రారెడ్ ఇమేజర్: శుక్రుడి ఉపరితలంపై నిత్యం జరిగే ఉష్ణోగ్రతా మార్పులను, అగ్నిపర్వతాల క్రియాశీలతను (Volcanic Activity) అంచనా వేస్తుంది.
మిషన్ విశేషాల సారాంశం
| అంశం | వివరాలు |
| మిషన్ పేరు | శుక్రయాన్-1 (Venus Orbiter Mission) |
| నిర్వహించే సంస్థ | ఇస్రో (ISRO) – భారతదేశం |
| ప్రాథమిక లక్ష్యం | శుక్ర గ్రహ వాతావరణం, ఉపరితలం, అగ్నిపర్వతాలు & అంతర్గత ని结构 అధ్యయనం |
| প্রধান సవాళ్లు | 465°C ఉష్ణోగ్రత, దట్టమైన సల్ఫ్యూరిక్ యాసిడ్ మేఘాలు, విపరీతమైన వాతావరణ పీడనం |
| శాస్త్రీయ ప్రాధాన్యత | గ్రీన్ హౌస్ ప్రభావంపై అవగాహన, భూమి భవిష్యత్తును కాపాడుకోవడం |
మన భూమి భవిష్యత్తుకు శుక్రయాన్ ఇస్తున్న హెచ్చరిక!
“మన భూమికి దగ్గరగా ఉన్న ఎన్నో విషయాలు వదిలేసి, అంత నరకంలా ఉన్న శుక్రుడి వద్దకు కోట్ల రూపాయలు ఖర్చు చేసి ఎందుకు వెళ్లడం?” అనే ప్రశ్న సాధారణంగా ఎవరికైనా రావొచ్చు. దానికి శాస్త్రవేత్తల సమాధానం చాలా స్పష్టం: అది మన భూమి భవిష్యత్తును కాపాడుకోవడం కోసం!
ఒకప్పుడు భూమిలాగే సకల జీవరాశులకు అనుకూలంగా, జలమయంగా ఉన్న శుక్ర గ్రహం.. మానవ తప్పిదాల వల్ల కాకపోయినా, ప్రకృతి సహజమైన గ్రీన్ హౌస్ వాయువుల ప్రభావం వల్ల ఎలా సర్వనాశనమైందో తెలుసుకోవడం మనకు అత్యంత ఆవశ్యకం. ప్రస్తుతం మన భూమిపై జరుగుతున్న వేగవంతమైన వాతావరణ మార్పులను (Climate Change), గ్లోబల్ వార్మింగ్‌ను అర్థం చేసుకోవడానికి శుక్రుడి పరిణామాన్ని మించిన కేస్ స్టడీ మరొకటి లేదు. భవిష్యత్తులో మన భూమి మరో శుక్ర గ్రహంలా మారకుండా ముందస్తుగా అప్రమత్తం కావడానికి, వాతావరణ మార్పులను ఎదుర్కొనే తగిన వ్యూహాలను రూపొందించుకోవడానికి శుక్రయాన్ అందించే సమాచారం అత్యంత కీలకంగా మారుతుంది.
ముగింపు: విశ్వవీధిలో భారత్ మరో స్వర్ణ అధ్యాయం
ఇస్రో శాస్త్రవేత్తల అతులిత మేధస్సు, పట్టుదలలకు ప్రతీకగా రూపుదిద్దుకుంటున్న ‘శుక్రయాన్’ ప్రయోగం, అంతరిక్ష చరిత్రలో భారత్‌ను సరికొత్త విశ్వ శిఖరాలకు తీసుకెళ్తుందనడంలో ఎలాంటి సందేహం లేదు. నింగిలో మండుతున్న ఆ వేగుచుక్క దాచుకున్న రహస్యాలను శోధించి, విశ్వ ఆవిర్భావానికి సంబంధించిన కొత్త పేజీలను తిరగరాసే ఆ అద్భుత క్షణం కోసం భారత్ మాత్రమే కాదు, యావత్ ప్రపంచం ఎంతో ఆసక్తిగా ఎదురుచూస్తోంది!
రచయిత: రవి రాజా పోతినేని, ఖగోళ పరిశోధకుడు, సైన్స్ ప్రచారకర్త మరియు రచయిత
