రవిరాజా పోతినేని
దాదాపు ఐదు దశాబ్దాల విరామం తర్వాత మానవజాతి మళ్లీ చంద్రుడి వైపు తన ప్రయాణాన్ని ప్రారంభించింది. 1972లో జరిగిన అపోలో-17 మిషన్తో చంద్రుడిపై మానవ అడుగులు నిలిచిపోయాయి. అప్పటి నుంచి జాబిలి మనకు కేవలం ఆకాశంలో కనిపించే అందమైన ఖగోళ వస్తువుగానే మిగిలిపోయింది. అయితే ఇప్పుడు ఆ నిశ్శబ్దాన్ని ఛేదిస్తూ ఆర్టెమిస్ II మిషన్ మానవ చరిత్రలో మరో కీలక అధ్యాయాన్ని ప్రారంభించింది. ఇది కేవలం ఒక ప్రయోగాత్మక యాత్ర కాదు; భూమి నుంచి అంతరిక్షం వైపు మనిషి అడుగులు మరింత దృఢంగా వేయబడుతున్న సంకేతం.
ఈ మిషన్లో నలుగురు వ్యోమగాములు ఒక చిన్న గదిలాంటి ఓరియన్ వ్యోమనౌకలో అంతరిక్షంలోకి ప్రయాణించడం విశేషం. వారి ప్రయాణం వ్యక్తిగత సాహసం మాత్రమే కాకుండా, ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉన్న కోట్లాది మంది ఆశలు, కలల ప్రతిబింబంగా నిలిచింది. భూమి గురుత్వాకర్షణను దాటి, అంధకారంతో నిండిన అంతరిక్షంలోకి ప్రవేశించిన వారు చంద్రుని వెనుక భాగం నుంచి భూమి ఉదయించే అరుదైన దృశ్యాన్ని ప్రత్యక్షంగా వీక్షించారు. ఈ ‘ఎర్త్రైజ్’ క్షణం మానవజాతి సాధించిన సాంకేతిక పురోగతిని మాత్రమే కాకుండా, విశ్వంలో మన స్థానం గురించి ఒక గొప్ప గుర్తింపును కూడా ఇచ్చింది.
ఈ మిషన్ను అమెరికా అంతరిక్ష పరిశోధనా సంస్థ NASA తన ప్రతిష్టాత్మక ఆర్టెమిస్ కార్యక్రమంలో భాగంగా చేపట్టింది. ఈ కార్యక్రమం ప్రధాన లక్ష్యం మానవులను మళ్లీ చంద్రుడిపైకి తీసుకెళ్లడం మాత్రమే కాకుండా, అక్కడ శాశ్వత స్థావరాలను ఏర్పాటు చేయడానికి అవసరమైన సాంకేతిక పరిజ్ఞానాన్ని అభివృద్ధి చేయడం కూడా. ఆర్టెమిస్ II ఈ కార్యక్రమంలో రెండో దశగా, మానవులతో కూడిన తొలి పరీక్షా యాత్రగా ప్రాధాన్యం సంతరించుకుంది.
ఈ యాత్రలో ఉపయోగించిన స్పేస్ లాంచ్ సిస్టమ్ (SLS) రాకెట్ ప్రపంచంలోనే అత్యంత శక్తివంతమైన రాకెట్లలో ఒకటిగా భావించబడుతోంది. సుమారు 8.8 మిలియన్ పౌండ్ల థ్రస్ట్ను ఉత్పత్తి చేసే ఈ రాకెట్, ఓరియన్ వ్యోమనౌకను భూమి గురుత్వాకర్షణను దాటి అంతరిక్షంలోకి పంపగలదు. ఓరియన్ వ్యోమనౌక వ్యోమగాములకు ఒక రక్షిత గృహంలా పనిచేస్తుంది. అంతరిక్షంలో ఉండే తీవ్ర రేడియేషన్, అత్యధిక ఉష్ణోగ్రత మార్పులను తట్టుకునేలా దీన్ని ప్రత్యేకంగా రూపొందించారు. ఇందులో ఆక్సిజన్ సరఫరా, నీటి నిల్వ, ఉష్ణోగ్రత నియంత్రణ వంటి జీవనాధార వ్యవస్థలు సమగ్రంగా అమర్చబడ్డాయి.
దాదాపు పది రోజుల పాటు సాగిన ఈ యాత్రలో ప్రతి దశ కూడా అత్యంత శ్రద్ధతో ప్రణాళిక చేయబడింది. ప్రయోగ దశలో రాకెట్ భారీ శక్తితో నింగిలోకి ఎగిసి, కొద్ది నిమిషాల్లోనే భూమి కక్ష్యను చేరుకుంది. అనంతరం వ్యోమగాములు నౌకలోని అన్ని కీలక వ్యవస్థలను పరీక్షించారు. తరువాత ట్రాన్స్-లూనార్ ఇంజెక్షన్ దశలో వ్యోమనౌక భూమి కక్ష్యను విడిచి చంద్రుడి వైపు ప్రయాణం ప్రారంభించింది. చంద్రుడి సమీపానికి చేరుకున్నప్పుడు, దాని గురుత్వాకర్షణను వినియోగించి ఒక స్లింగ్షాట్ విధానంలో తిరుగు ప్రయాణాన్ని ప్రారంభించడం ఈ మిషన్లో అత్యంత కీలకమైన సాంకేతిక ఘట్టంగా నిలిచింది.
తిరుగు ప్రయాణంలో భూమి వాతావరణంలోకి ప్రవేశించే సమయంలో ఓరియన్ వ్యోమనౌకపై సుమారు 2800 డిగ్రీల సెల్సియస్ వరకు వేడి ఏర్పడింది. ఈ తీవ్రమైన పరిస్థితులను తట్టుకునేలా రూపొందించిన హీట్ షీల్డ్ వ్యోమగాములను సురక్షితంగా కాపాడింది. చివరగా పారాచూట్ల సహాయంతో వ్యోమనౌక సముద్రంలో సురక్షితంగా దిగడంతో ఈ యాత్ర విజయవంతంగా ముగిసింది.
ఆర్టెమిస్ II విజయానికి ఉన్న ప్రాముఖ్యత ఎంతో విస్తృతంగా ఉంది. భవిష్యత్తులో చంద్రుడిపై శాశ్వత స్థావరాలను నిర్మించడానికి ఇది ఒక కీలక దశగా భావిస్తున్నారు. అక్కడ లభించే వనరులను వినియోగించి ఆక్సిజన్, నీరు, ఇంధనం వంటి అవసరాలను స్థానికంగానే తీర్చుకోవచ్చని శాస్త్రవేత్తలు ఆశిస్తున్నారు. అలాగే అంగారక గ్రహం (మార్స్) వైపు మానవ యాత్రకు ఇది ఒక ముందడుగుగా కూడా భావిస్తున్నారు. చంద్రుడిని ఒక ‘బేస్ క్యాంప్’గా ఉపయోగించి మరింత లోతైన అంతరిక్షంలోకి ప్రయాణించడానికి ఈ మిషన్ ద్వారా సేకరించిన డేటా ఎంతో ఉపయోగపడనుంది.
ఇక ప్రపంచ దృష్టి ఇప్పుడు ఆర్టెమిస్ III మిషన్పై కేంద్రీకృతమైంది. ఈ మిషన్ ద్వారా మళ్లీ మనిషి చంద్రుడిపై అడుగుపెట్టే అవకాశం ఉంది. ముఖ్యంగా చంద్రుడి దక్షిణ ధ్రువ ప్రాంతంలో ల్యాండ్ అవ్వాలని ప్రణాళికలు సిద్ధమవుతున్నాయి. ఈ ప్రాంతంలో ఎప్పుడూ సూర్యరశ్మి పడని క్రేటర్లలో నీటి మంచు ఉండే అవకాశాలు ఉన్నాయని శాస్త్రవేత్తలు భావిస్తున్నారు. ఈ వనరులను వినియోగించడం ద్వారా భవిష్యత్తులో చంద్రుడిపై మానవ నివాసాలను ఏర్పాటు చేయడం సాధ్యమవుతుంది.
మొత్తంగా చూస్తే, ఆర్టెమిస్ II మిషన్ విజయం మానవజాతి అంతరిక్ష యాత్రలో ఒక మైలురాయిగా నిలిచింది. ఇది కేవలం ఒక శాస్త్రీయ ప్రయోగం మాత్రమే కాదు; భవిష్యత్తులో మనిషి అంతరిక్షంలో స్థిరంగా నివసించే దిశగా వేస్తున్న తొలి బలమైన అడుగు. భూమి నుంచి ప్రారంభమైన ఈ ప్రయాణం, రేపటి రోజుల్లో మనిషిని మరింత దూరమైన గ్రహాల వరకు తీసుకెళ్లే శక్తిని కలిగి ఉంది.
రచయిత: రవి రాజా పోతినేని, ఖగోళ పరిశోధకుడు, సైన్స్ ప్రచారకర్త, రచయిత.
