ఆమ్లాలు మరియు క్షారాలు

కె. శ్రీకృష్ణసాయి

ఒక రోజు తరగతిలో  స్వామి, తన టీచర్ ను ఒక ఆసక్తికరమైన ప్రశ్న అడిగాడు.

“సార్, ఈరోజు పేపరులో ఒక వార్త చదివాను. ఒక దుండగుడు ఒక అమ్మాయి మీద ఆమ్లం (ACID)పోశాడట. దాంతో ఆమె ముఖం, చర్మం తీవ్రంగా కాలిపోయాయి. కానీ నిమ్మరసం కూడా సిట్రిక్ ఆమ్లం కదా! అది మన శరీరం మీద పడినా ఎలాంటి హాని కలగదు. పైగా మనం దాన్ని తాగుతాము కూడా. ఇది ఎలా సాధ్యమవుతుంది?”

   టీచర్   చిరునవ్వుతో ఇలా  సమాధానమిచ్చాడు.

“చాలా మంచి ప్రశ్న అడిగావు స్వామి. అన్ని రకాల ఆమ్లాలు మన శరీరానికి హాని చేయవు. ఖనిజ ఆమ్లాలు మన శరీరం మీద పడిన , చర్మం నకు హాని కలిగిస్తాయి , కావున ముందుగా ఆమ్లాల రకాలు గురించి తెలుసుకుందాం .”

ఖనిజ ఆమ్లాలు (Mineral Acids)

భూమిలో లభించే ఖనిజాల నుండి తయారయ్యే ఆమ్లాలను ఖనిజ ఆమ్లాలు అంటారు. ఇవి సాధారణంగా బలమైన ఆమ్లాలు.

ఉదాహరణలు

హైడ్రోక్లోరిక్ ఆమ్లం (HCl)

సల్ఫ్యూరిక్ ఆమ్లం (H₂SO₄)

నైట్రిక్ ఆమ్లం (HNO₃)

సేంద్రీయ ఆమ్లాలు (Organic Acids)

కార్బన్ కలిగిన సంయోగాల నుండి ఏర్పడే ఆమ్లాలను సేంద్రీయ ఆమ్లాలు అంటారు. ఇవి సాధారణంగా బలహీన ఆమ్లాలు.

ఉదాహరణలు

అసిటిక్ ఆమ్లం (CH₃COOH)

సిట్రిక్ ఆమ్లం (C₆H₈O₇)

లాక్టిక్ ఆమ్లం (C₃H₆O₃)

ఆమ్లం చర్మంపై పడితే ఎందుకు హానికరం?

మన చర్మం ప్రధానంగా ప్రోటీన్లు, కొవ్వులు మరియు నీటితో తయారై ఉంటుంది. ఇవి శరీరాన్ని రక్షించే కవచంలా పనిచేస్తాయి.

బలమైన ఆమ్లాలు చర్మంపై పడినప్పుడు వెంటనే రసాయన ప్రతిచర్య ప్రారంభమవుతుంది. చర్మంలోని ప్రోటీన్లు ఆమ్లంతో సంపర్కంలోకి రాగానే వాటి నిర్మాణం మారిపోతుంది. దీనిని డెనేచరేషన్ అంటారు. ప్రోటీన్ నిర్మాణం దెబ్బతినడంతో కణాలు నశిస్తాయి. అందువల్ల చర్మం కాలినట్టు అనిపిస్తుంది.

కొన్ని ఆమ్లాలు నీటిని బలంగా ఆకర్షిస్తాయి. అవి చర్మంలోని నీటిని పీల్చుకుని కణాలను ఎండబెట్టేస్తాయి. దీంతో చర్మం ముడుచుకుంటుంది, నల్లబడుతుంది లేదా గట్టిపడుతుంది. ఈ ప్రక్రియను కెమికల్ బర్న్ అంటారు.

చర్మంలో నొప్పిని గుర్తించే నాడీ అంతరాలు ఉంటాయి. ఆమ్లం వాటిని ప్రేరేపించడం వల్ల వెంటనే మంట మరియు నొప్పి అనిపిస్తుంది.

“ఆమ్లాలు మాత్రమే కాదు, బలమైన క్షారాలు కూడా మన శరీరానికి హానికరం. కాబట్టి రసాయన ప్రయోగాలు చేస్తూ ఉన్నప్పుడు ఎప్పుడూ జాగ్రత్తలు తీసుకోవాలి.” అన్నారు టీచర్

లిట్మస్ పేపర్

రసాయన శాస్త్రంలో ఆమ్లాలు మరియు క్షారాలను గుర్తించడానికి ఉపయోగించే అత్యంత సరళమైన సూచిక లిట్మస్ పేపర్. ఇది సాధారణంగా రెండు రకాలుగా ఉంటుంది.

ఎరుపు లిట్మస్ పేపర్

నీలం లిట్మస్ పేపర్

ఆమ్లంలో నీలం లిట్మస్ పేపర్ ఎరుపు రంగులోకి మారుతుంది.

క్షారంలో ఎరుపు లిట్మస్ పేపర్ నీలం రంగులోకి మారుతుంది.

లిట్మస్ అంటే ఏమిటి?

లిట్మస్ అనేది ఒక సహజ రంగు పదార్థం. ఇది లైకెన్స్ అనే చిన్న మొక్కల నుండి తయారవుతుంది. ఈ మొక్కలు సాధారణంగా చెట్లపై లేదా రాళ్లపై పెరుగుతాయి.ఈ మొక్కల నుండి తీసిన రంగు పదార్థాన్ని శుద్ధి చేసి లిట్మస్ పొడి తయారు చేస్తారు. ఆ పొడిని నీటిలో కలిపి కాగితంపై పూస్తే లిట్మస్ పేపర్ తయారవుతుంది.

లిట్మస్ పేపర్ ను మీ ఇంటి వద్ద కూడా  తయారు చేసే విధానం

ఒక తెల్ల కాగితం తీసుకోవాలి. మందార పువ్వు రేకలు తీసుకుని కాగితంపై బాగా రుద్దాలి. కొద్దిసేపటికి ఆ కాగితం నీలం రంగులోకి మారుతుంది. ఈ కాగితాన్ని తాత్కాలికంగా నీలి లిట్మస్ పేపర్ గా  పరిగణించవచ్చు.

ఇది నిజంగా లిట్మస్లా పనిచేస్తుందో లేదో పరీక్షించాలి కదా . అందుకోసం నిమ్మరసం వంటి ఆమ్లాన్ని కాగితంపై రుద్దాలి. కాగితం ఎరుపు రంగులోకి మారితే అది లిట్మస్లా పనిచేస్తుందని నిర్ధారించవచ్చు.కావున మందార పువ్వు రేకలు రుద్దిన కాగితంను నీలి లిట్మస్ పేపర్ గా, నిమ్మ రసం రుద్దిన తరువాత ఎరుపు రంగు లోకి మారిన కాగితంను ఎర్ర లిట్మస్ పేపర్ గా మనం ఉపయోగించుకోవచ్చు. కారణం తెలిసుకొందామా మందార పువ్వులోని ఆంథోసయానిన్(Anthocyanin) (C₁₅H₁₁O⁺) నిమ్మరసంలోని Citric acid (C₆H₈O₇) తో కలిసినప్పుడు దాని pH తగ్గిపోతుంది → ఆంథోసయానిన్ నిర్మాణం మారుతుంది → ఎరుపు రంగు కనిపిస్తుంది

అద్భుతమైన రసాయన ప్రయోగం  — కనిపించని అక్షరాలు కనిపించడం

ఈ ప్రయోగంలో తెల్ల కాగితంపై రాసిన అక్షరాలు మొదట కనిపించవు. కానీ ఒక ద్రావణం స్ప్రే చేసిన వెంటనే అవి గులాబీ రంగులో కనిపిస్తాయి.

కావలసిన వస్తువులు

తెల్ల కాగితం

ఫినాల్ఫ్తలీన్ ద్రావణం (C₂₀H₁₄O₄)

ఇయర్ బడ్

స్ప్రేయర్ బాటిల్

సోప్ నీరు లేదా బేకింగ్ సోడా ద్రావణం

ప్రయోగ విధానం

మొదట తెల్ల కాగితం తీసుకుని ఫినాల్ఫ్తలీన్ ద్రావణంలో ముంచిన ఇయర్ బడ్తో కాగితంపై “SCIENCE MAGIC” వంటి పదాలు రాయాలి.

ఆశ్చర్యకరంగా ఆ అక్షరాలు కనిపించవు. ఎందుకంటే ఫినాల్ఫ్తలీన్ రంగులేని ద్రావణం. కొన్ని క్షణాలు  తర్వాత కాగితం పై మనం రాసిన  అక్షరాలు కనిపించవు.  ఇప్పుడు కాగితంపై సోప్ నీరు లేదా బేకింగ్ సోడా ద్రావణాన్ని స్ప్రే చేస్తే, వెంటనే ఆ అక్షరాలు గులాబీ రంగులో కనిపిస్తాయి. ఇది చూసిన వారికి నిజంగా మాయ జరిగినట్టు అనిపిస్తుంది.

నీతివంతమైన సమాజం ఏర్పాటులో ఫినాఫ్తాలీన్ పాత్ర

సమాజంలో అవినీతి నిర్మూలన కోసం పనిచేసే ముఖ్యమైన సంస్థల్లో  యాంటీ కరప్షన్ బ్యూరో(ACB ) ఒకటి.

ప్రభుత్వ ఉద్యోగులు లంచం తీసుకుంటున్నప్పుడు వారిని రెడ్ హ్యాండెడ్గా పట్టుకోవడానికి ఈ సంస్థ ఒక శాస్త్రీయ మైన ప్రత్యేక పద్ధతిని ఉపయోగిస్తుంది. ఇందులో ఫినాల్ఫ్తలీన్ అనే రసాయన పదార్థం ముఖ్యమైన పాత్ర పోషిస్తుంది.ఫినాల్ఫ్తలీన్ ఒక pH సూచిక. ఇది ఆమ్ల ద్రావణంలో రంగులేకుండా ఉంటుంది. కానీ క్షార ద్రావణంతో కలిసిన వెంటనే గులాబీ రంగులోకి మారుతుంది. ట్రాప్ ఆపరేషన్లో లంచంగా ఇవ్వబోయే నోట్లపై ఫినాల్ఫ్తలీన్ పొడి స్వల్పంగా పూస్తారు. ఆ నోట్లను తీసుకున్న వ్యక్తి చేతులకు ఆ పొడి అంటుతుంది.

తర్వాత ఆ వ్యక్తి చేతులను బలహీన క్షార  ద్రావణంలో కడిగితే నీరు వెంటనే గులాబీ రంగులోకి మారుతుంది. దీంతో అతను లంచం తీసుకున్నట్టు శాస్త్రీయంగా నిర్ధారించవచ్చు. సమాజం నీతి వంతం గా మారుటలో సైన్స్ పాత్ర ఎంత ఉందో చూసారా.

వివిధ రకాల ఆమ్లాలు మరియు క్షారాలు

ఆమ్లం (Acid)

నీటిలో కరిగినప్పుడు హైడ్రోజన్ అయాన్లు విడుదల చేసే పదార్థాలను ఆమ్లాలు అంటారు.

ఉదాహరణలు: హైడ్రోక్లోరిక్ ఆమ్లం (HCl), సల్ఫ్యూరిక్ ఆమ్లం (H₂SO₂), నైట్రిక్ ఆమ్లం (HNO₂)

ఆమ్లాల రకాలు

1. బలమైన ఆమ్లాలు (Strong Acids)

నీటిలో పూర్తిగా అయానైజ్(అయనీకరణం ) అయ్యే ఆమ్లాలను బలమైన ఆమ్లాలు అంటారు.

ఉదాహరణలు:హైడ్రోక్లోరిక్ ఆమ్లం (HCl),సల్ఫ్యూరిక్ ఆమ్లం (H₂SO₂),నైట్రిక్ ఆమ్లం (HNO₂)

2. బలహీన ఆమ్లాలు (Weak Acids)

నీటిలో పూర్తిగా అయానైజ్(అయనీకరణం ) కాకుండా కొంతమేర మాత్రమే అయానైజ్ అయ్యే ఆమ్లాలను బలహీన ఆమ్లాలు అంటారు.

ఉదాహరణలు:అసిటిక్ ఆమ్లం (CH₂COOH), కార్బానిక్ ఆమ్లం (H₂CO₂)

3. మోనోబేసిక్ ఆమ్లాలు (Monobasic Acids)

ఒక అణువు నుండి **ఒక హైడ్రోజన్ అయాన్ (H⁺)** మాత్రమే విడుదల చేసే ఆమ్లాలను మోనోబేసిక్ ఆమ్లాలు అంటారు.

ఉదాహరణలు:హైడ్రోక్లోరిక్ ఆమ్లం – HCl,నైట్రిక్ ఆమ్లం – HNO₂,అసిటిక్ ఆమ్లం – CH₂COOH

4. డైబేసిక్ ఆమ్లాలు (Dibasic Acids)

ఒక అణువు నుండి **రెండు హైడ్రోజన్ అయాన్లు (2H⁺)** విడుదల చేసే ఆమ్లాలను **డైబేసిక్ ఆమ్లాలు** అంటారు.

ఉదాహరణలు: సల్ఫ్యూరిక్ ఆమ్లం – H₂SO₂, కార్బానిక్ ఆమ్లం – H₂CO₂, ఆక్సాలిక్ ఆమ్లం – H₂C₂O₂

5. ట్రైబేసిక్ ఆమ్లాలు (Tribasic Acids)

ఒక అణువు నుండి **మూడు హైడ్రోజన్ అయాన్లు (3H⁺)** విడుదల చేసే ఆమ్లాలను **ట్రైబేసిక్ ఆమ్లాలు** అంటారు.

ఉదాహరణలు : ఫాస్ఫారిక్ ఆమ్లం – H₂PO₂,సిట్రిక్ ఆమ్లం – C₂H₂

క్షారాలు  (Bases)

నిర్వచనం : నీటిలో కరిగినప్పుడు హైడ్రాక్సైడ్ అయాన్లు (OH⁻) విడుదల చేసే పదార్థాలను క్షారాలు అంటారు.

ఉదాహరణలు:సోడియం హైడ్రాక్సైడ్ (NaOH),పొటాషియం హైడ్రాక్సైడ్ (KOH),కాల్షియం హైడ్రాక్సైడ్ (Ca(OH)₂)

క్షారాల రకాలు

1. బలమైన క్షారాలు (Strong Bases)

నీటిలో పూర్తిగా అయానైజ్ (అయనీకరణం ) అయ్యే క్షారాలను బలమైన క్షారాలు అంటారు.

ఉదాహరణలు: సోడియం హైడ్రాక్సైడ్ (NaOH),పొటాషియం హైడ్రాక్సైడ్ (KOH)

2. బలహీన క్షారాలు (Weak Bases)

నీటిలో పూర్తిగా అయానైజ్ (అయనీకరణం) కాకుండా కొంతమేర మాత్రమే అయానైజ్ అయ్యే క్షారాలను బలహీన క్షారాలు అంటారు.

ఉదాహరణలు: అమోనియా (NH₂),అమోనియం హైడ్రాక్సైడ్ (NH₂OH)

3. క్షార ద్రావణాలు (Alkalis)

నీటిలో కరిగే     క్షారాలను         అల్కలీస్  అంటారు.

ఉదాహరణలు:సోడియం హైడ్రాక్సైడ్ (NaOH),పొటాషియం హైడ్రాక్సైడ్ (KOH),కాల్షియం హైడ్రాక్సైడ్ (Ca(OH) ₂)

4. మోనోఆసిడిక్ బేసులు (Monoacidic Bases)

ఒక OH⁻ అయాన్ మాత్రమే విడుదల చేసే క్షారాలను మోనోఆసిడిక్ బేసులు అంటారు.

ఉదాహరణలు: NaOH, KOH

5. డైఆసిడిక్ బేసులు (Diacidic Bases)

రెండు OH⁻ అయాన్లు విడుదల చేసే క్షారాలను డైఆసిడిక్ బేసులు అంటారు.

ఉదాహరణ : Ca(OH) ₂,Mg(OH) ₂

6. ట్రైఆసిడిక్ బేసులు (Triacidic Bases)

మూడు OH⁻అయాన్లు విడుదల చేసే క్షారాలను ట్రైఆసిడిక్ బేసులు అంటారు.

ఉదాహరణ : Al(OH) ₂, Fe(OH)₂

ఆమ్లాలు మరియు క్షారాల లక్షణాలు

ఆమ్లాల లక్షణాలు (Characteristics of Acids)

1. పులుపు రుచి కలిగి ఉంటాయి

ఆమ్లాలు సాధారణంగా పులుపు రుచి కలిగి ఉంటాయి. ఉదాహరణకు నిమ్మరసం, వెనిగర్.

2. నీటిలో H⁺ అయాన్లు విడుదల చేస్తాయి

ఆమ్లాలు నీటిలో కరిగినప్పుడు హైడ్రోజన్ అయాన్లు (H⁺) విడుదల చేస్తాయి.

3. నీలి లిట్మస్ పేపర్‌ను ఎరుపు రంగులోకి మారుస్తాయి.

   ఇది ఆమ్లాలను గుర్తించే ఒక ముఖ్యమైన లక్షణం.

4. లోహాలతో ప్రతిచర్య చేస్తాయి

   ఆమ్లాలు కొన్ని లోహాలతో ప్రతిచర్య చేసి **హైడ్రోజన్ వాయువు (H₂)** విడుదల చేస్తాయి.

   ఉదాహరణ

   Zn + 2HCl → ZnCl₂ + H₂

5. క్షారాలతో ప్రతిచర్య చేసి లవణం మరియు నీరు ఏర్పరుస్తాయి

   ఈ ప్రతిచర్యను తటస్తీకరణ చర్య  (Neutralization) అంటారు.

   ఉదాహరణ

   HCl + NaOH → NaCl + H₂O

6. విద్యుత్‌ను ప్రసారం చేస్తాయి

   ఆమ్ల ద్రావణాలు విద్యుత్ ప్రవాహాన్ని ప్రసారం చేయగలవు.

 క్షారాల లక్షణాలు (Characteristics of Bases)

1. చేదు రుచి కలిగి ఉంటాయి

   క్షారాలు సాధారణంగా చేదు రుచి కలిగి ఉంటాయి.

2. సబ్బు లాంటి స్పర్శ కలిగి ఉంటుంది

   క్షార ద్రావణాన్ని తాకినప్పుడు అది సబ్బులా జారుగా అనిపిస్తుంది.

3. నీటిలో OH⁻ అయాన్లు విడుదల చేస్తాయి

   క్షారాలు నీటిలో కరిగినప్పుడు **హైడ్రాక్సైడ్ అయాన్లు (OH⁻)** విడుదల చేస్తాయి.

4. ఎర్ర లిట్మస్ పేపర్‌ను నీలం రంగులోకి మారుస్తాయి

   ఇది క్షారాలను గుర్తించే ముఖ్యమైన లక్షణం.

5. ఆమ్లాలతో ప్రతిచర్య చేస్తాయి

   క్షారాలు ఆమ్లాలతో ప్రతిచర్య చేసి లవణం మరియు నీరు ఏర్పరుస్తాయి.

   ఉదాహరణ NaOH + HCl → NaCl + H₂O

6. విద్యుత్‌ను ప్రసారం చేస్తాయి

   క్షార ద్రావణాలు కూడా విద్యుత్ ప్రవాహాన్ని ప్రసారం చేయగలవు.

ఆమ్లాలు మరియు క్షారాలపై ఆసక్తికరమైన ప్రశ్నలు – జవాబులు

1. ప్రయోగశాలలో కొన్ని ఆమ్లాల సీసాలు ఎందుకు గోధుమ రంగులో ఉంటాయి?

కొన్ని ఆమ్లాలు సూర్యకాంతి లేదా బలమైన కాంతి తగిలితే రసాయనికంగా విచ్ఛిన్నం (Decomposition) అవుతాయి. అంటే ఆమ్లం తన అసలు స్వభావాన్ని కోల్పోయి ఇతర పదార్థాలుగా మారుతుంది. ఇది జరిగితే ఆమ్లం యొక్క శక్తి, స్వచ్ఛత మరియు లక్షణాలుమారిపోతాయి.

ఉదాహరణకు నైట్రిక్ ఆమ్లం (HNO₂)సూర్యకాంతి తగిలితే క్రమంగా విచ్ఛిన్నం అవుతుంది. ఈ ప్రక్రియలో నైట్రోజన్ డైఆక్సైడ్ (NO₂) అనే గోధుమ రంగు వాయువు ఉత్పత్తి అవుతుంది.

4HNO₂ —> 2H₂O + 4NO₂ + O₂

ఈ విచ్ఛిన్నం జరిగితే: *ఆమ్లం యొక్క సాంద్రత తగ్గుతుంది,దాని రసాయనిక గుణాలు మారిపోతాయి, ప్రయోగాల్లో సరైన ఫలితాలు రావు.

గోధుమ రంగు సీసాల్లో నిల్వ చేసే కొన్ని పదార్థాలు: నైట్రిక్ ఆమ్లం (HNO₂), సిల్వర్ నైట్రేట్ (AgNO₂) ద్రావణం, కొన్ని సేంద్రీయ రసాయనాలు.

కొన్ని ఆమ్లాలు (ఉదాహరణకు నైట్రిక్ ఆమ్లం) సూర్యకాంతి వల్ల విచ్ఛిన్నం అవుతాయి. గోధుమ రంగు సీసాలు కాంతిని అడ్డుకుంటాయి. అందువల్ల ఆమ్లం స్థిరంగా ఉంటుంది.

• ఉల్లిపాయలు కత్తిరించినప్పుడు కళ్లలో నీళ్లు ఎందుకు వస్తాయి?

ఉల్లిపాయను కత్తిరించినప్పుడు చాలా మందికి కళ్లలో నీళ్లు వస్తాయి. దీనికి కారణం ఉల్లిపాయలో ఉన్న కొన్ని సల్ఫర్ కలిగిన రసాయన పదార్థాలు.

 a. కణాలు పగిలిపోవడం

ఉల్లిపాయను కత్తితో కోసినప్పుడు దాని లోపల ఉన్న కణాలు (cells)*పగిలిపోతాయి. ఈ కణాల్లో ఉండే రెండు రకాల పదార్థాలు బయటకు వస్తాయి:సల్ఫర్ కలిగిన సంయోగాలు,ఎంజైములు (enzymes).ఈ రెండు కలిసినప్పుడు ఒక కొత్త వాయువు తయారవుతుంది.

 b. కళ్లను మంట కలిగించే  చేసే వాయువు

ఈ ప్రతిక్రియ వల్ల **Syn-propanethial-S-oxide** అనే వాయువు ఏర్పడుతుంది. ఈ వాయువు గాల్లోకి వెళ్లి మన కళ్లకు చేరుతుంది.

కళ్లలోని నీటితో ఈ వాయువు కలిసినప్పుడు స్వల్ప ఆమ్ల పదార్థం (సల్ఫ్యూరిక్ ఆమ్లానికి సమానమైన స్వల్ప ఆమ్లం)తయారవుతుంది.

c. కళ్ల రక్షణ చర్యఈ ఆమ్లం కళ్లను కొద్దిగా  మంట కు గురి చేస్తుంది. దాన్ని తొలగించడానికి మన కళ్లలో ఉన్న లాక్రిమల్ గ్రంథులు (tear glands) ఎక్కువగా నీళ్లు విడుదల చేస్తాయి.

ఈ నీళ్లు ఆ రసాయనాన్ని కడిగివేసి కళ్లను రక్షిస్తాయి.

3. తేనె సాధారణంగా ఎందుకు చెడిపోదు?

తేనె చాలా కాలం నిల్వ ఉన్నా కూడా సాధారణంగా చెడిపోదు. దీనికి కొన్ని ముఖ్యమైన శాస్త్రీయ కారణాలు ఉన్నాయి.

a. తేనెలో ఆమ్ల స్వభావం (Acidic Nature)

తేనెలో స్వల్పంగా ఆమ్ల స్వభావం ఉంటుంది. దీని pH విలువ సుమారు 3.2 – 4.5 మధ్య ఉంటుంది. ఈ ఆమ్లత్వం కారణంగా చాలా రకాల బ్యాక్టీరియా మరియు సూక్ష్మజీవులు పెరగలేవు. అందువల్ల తేనె త్వరగా పాడవదు.

b. తేనెలో నీటి శాతం చాలా తక్కువ

తేనెలో నీటి పరిమాణం చాలా తక్కువగా ఉంటుంది (సుమారు 17–18% మాత్రమే). సూక్ష్మజీవులు పెరగడానికి నీరు అవసరం. కానీ తేనెలో నీరు తక్కువగా ఉండటం వల్ల బ్యాక్టీరియా మరియు ఫంగస్ జీవించలేవు

 c. అధిక చక్కెర సాంద్రత (High Sugar Concentration)

తేనెలో గ్లూకోజ్ మరియు ఫ్రక్టోజ్ వంటి చక్కెరలు చాలా ఎక్కువగా ఉంటాయి. ఈ అధిక చక్కెర సాంద్రత వల్ల సూక్ష్మజీవుల కణాల నుండి నీరు బయటకు వెళ్లిపోతుంది. దీనిని ఒస్మోసిస్ ప్రభావం అంటారు. ఈ పరిస్థితిలో సూక్ష్మజీవులు జీవించలేవు.

d. హైడ్రోజన్ పెరాక్సైడ్ ఉత్పత్తి

తేనెలో గ్లూకోజ్ ఆక్సిడేజ్ (Glucose oxidase) అనే ఎంజైమ్ ఉంటుంది. ఇది తేనెలో కొద్దిగా హైడ్రోజన్ పెరాక్సైడ్ (H₂O₂) తయారు చేస్తుంది. హైడ్రోజన్ పెరాక్సైడ్ ఒక **సూక్ష్మజీవులను నశింపజేసే పదార్థం**. అందువల్ల తేనెలో జీవాణులు పెరగడం మరింత కష్టం అవుతుంది.

తేనెలో స్వల్పంగా ఆమ్ల స్వభావం ఉంటుంది. ఈ ఆమ్ల స్వభావం వల్ల బ్యాక్టీరియా పెరగడం కష్టమవుతుంది.

బంగారం (Gold) సాధారణంగా చాలా స్థిరమైన లోహం. అందువల్ల ఇది సాధారణ ఆమ్లాల్లో కరుగదు. కానీ ఒక ప్రత్యేకమైన ఆమ్ల మిశ్రమంలో మాత్రం కరుగుతుంది.

4.బంగారం ఎందులో కరుగుతుంది ?

బంగారం కరిగే ముఖ్యమైన ద్రావణం – Aqua Regia.
Aqua Regia అంటే Hydrochloric acid (HCl) మరియు Nitric acid (HNO₂) అనే రెండు బలమైన ఆమ్లాల మిశ్రమం.
సాధారణంగా ఇవి 3 : 1 నిష్పత్తిలో కలుపుతారు (3 భాగాలు HCl + 1 భాగం HNO₂).
ఇది ఎందుకు బంగారాన్ని కరుగిస్తుంది?
Nitric acid  బంగారాన్ని కొంతవరకు ఆక్సీకరణం చేస్తుంది.
Hydrochloric acid  లో ఉన్న క్లోరిన్ అయాన్లు బంగారంతో కలిసి Gold chloride (AuCl₂ లేదా HAuCl₂) వంటి సంయోగం తయారు చేస్తాయి.
ఈ రెండు చర్యలు కలిసి బంగారం కరిగేలా చేస్తాయి.
రసాయనిక సమీకరణ (సరళంగా)
Au + HNO₃ + 4HCl —> HAuCl₄ + NO + 2H₂O

మరో ఆసక్తికరమైన విషయం ఏమిటి అంటే
Aqua Regia అనే లాటిన్ పదానికి అర్థం “రాజుల ఆమ్లం” (Royal acid)  ఎందుకంటే ఇది బంగారం మరియు ప్లాటినం వంటి “రాజ లోహాలను” కూడా కరిగించగలదు.