సైన్స్ పాఠం
కె. శ్రీకృష్ణ సాయి
- మనిషి కన్ను – ప్రకృతి ప్రసాదించిన అద్భుతం

మన చుట్టూ ఉన్న అందమైన ప్రకృతిని, ఆకాశంలో మెరిసే నక్షత్రాలను, పచ్చని చెట్లను, రంగురంగుల పూలను, మనుషుల ముఖాలను చూడగలుగుతున్నామంటే అందుకు కారణం మన కళ్ళు. మన శరీరంలోని అత్యంత అద్భుతమైన ఇంద్రియ అవయవాలలో కన్ను ఒకటి. ప్రపంచాన్ని చూడటమే కాకుండా, వస్తువుల రంగులు, ఆకారాలు, పరిమాణాలు, దూరాలు, కదలికలను గుర్తించడంలో కూడా కన్ను కీలక పాత్ర పోషిస్తుంది.
మనిషి కన్నును ఒక సహజ కెమెరాతో పోల్చవచ్చు. కెమెరాలో లెన్స్ కాంతిని కేంద్రీకరించి చిత్రాన్ని ఏర్పరుస్తుంది. అదేవిధంగా మన కంటిలోని కార్నియా, లెన్స్ కాంతిని వక్రీభవింపజేసి రెటీనాపై ప్రతిబింబాన్ని ఏర్పరుస్తాయి. కెమెరాలో ఇమేజ్ సెన్సార్ చిత్రాన్ని స్వీకరిస్తే, మన కంటిలో రెటీనా కాంతిని గ్రహించి నాడీ సంకేతాలుగా మారుస్తుంది.
అయితే కెమెరాకు, మానవ కంటికి ఒక ముఖ్యమైన తేడా ఉంది. కెమెరా చిత్రాన్ని రికార్డు చేస్తుంది. కానీ మన కన్ను సేకరించిన సమాచారాన్ని మెదడు విశ్లేషించి మనకు దృశ్య అనుభూతిని కలిగిస్తుంది. అందుకే చూడటం అనేది కేవలం కంటికి సంబంధించిన ప్రక్రియ మాత్రమే కాదు. ఇందులో కన్ను, నాడీ వ్యవస్థ, మెదడు కలిసి పనిచేస్తాయి.
మనిషికి రెండు కళ్ళు ఉంటాయి. ఇవి ముఖంలోని కంటి గుంటలలో (Eye Sockets) అమర్చబడి ఉంటాయి. వయోజనుల్లో ఒక్కొక్క కంటి గోళం వ్యాసం సుమారు 24 మిల్లీమీటర్లు ఉంటుంది. పరిమాణంలో చిన్నదిగా కనిపించినప్పటికీ, దీని నిర్మాణం ఎంతో సంక్లిష్టమైనది.
2. మన కంటిలోకి కాంతి ఎలా ప్రవేశిస్తుంది?
ఒక వస్తువు మనకు కనిపించాలంటే ఆ వస్తువు నుంచి వచ్చే లేదా ప్రతిఫలించే కాంతి మన కంటిలోకి ప్రవేశించాలి. ఆ కాంతి కంటిలోని వివిధ పారదర్శక భాగాల గుండా ప్రయాణించి రెటీనాపై ప్రతిబింబాన్ని ఏర్పరుస్తుంది.
ఈ ప్రయాణంలో కార్నియా, ఆక్వియస్ హ్యూమర్, ప్యూపిల్, లెన్స్, విట్రియస్ హ్యూమర్ ముఖ్యమైన పాత్ర పోషిస్తాయి. చివరకు రెటీనాలోని కాంతి గ్రాహక కణాలు కాంతిని విద్యుత్ సంకేతాలుగా మారుస్తాయి. ఈ సంకేతాలు ఆప్టిక్ నర్వ్ ద్వారా మెదడుకు చేరతాయి. మెదడు వాటిని విశ్లేషించినప్పుడు మనకు వస్తువు స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది.
ఈ అద్భుతమైన ప్రక్రియను అర్థం చేసుకోవడానికి ముందుగా కంటి ముఖ్యమైన భాగాలను తెలుసుకుందాం.
- మానవ కన్ను నిర్మాణం – ప్రతి భాగం ఒక ప్రత్యేక వ్యవస్థ

కార్నియా (Cornea) – కంటికి పారదర్శకమైన రక్షణ కవచం
కంటి ముందు భాగంలో ఉండే పారదర్శకమైన, గుండ్రని పొరను కార్నియా అంటారు. ఇది గడియారపు అద్దంలా కంటికి రక్షణ కల్పిస్తుంది. కంటిలోకి ప్రవేశించే కాంతి మొదట కార్నియా గుండా ప్రయాణిస్తుంది.
కార్నియా కాంతిని వక్రీభవింపజేసి కంటిలో సరైన దిశలోకి మళ్లిస్తుంది. కంటి మొత్తం వక్రీభవన శక్తిలో కార్నియా ముఖ్యమైన పాత్ర పోషిస్తుంది. అంతేకాకుండా దుమ్ము, సూక్ష్మజీవులు వంటి బాహ్య పదార్థాల నుంచి కంటిని కొంతవరకు రక్షిస్తుంది.
ఐరిస్ (Iris) – కంటికి రంగును ఇచ్చే భాగం
కంటిలో నల్లగా కనిపించే ప్యూపిల్ చుట్టూ ఉండే రంగుల వలయాన్ని ఐరిస్ అంటారు. కొంతమందికి గోధుమ రంగు కళ్ళు ఉంటే, మరికొందరికి నీలం, ఆకుపచ్చ వంటి రంగుల కళ్ళు ఉంటాయి. ఈ రంగుకు ప్రధాన కారణం ఐరిస్లోని వర్ణద్రవ్యం.
ఐరిస్ కేవలం కంటికి అందాన్ని ఇవ్వడానికే కాదు, కంటిలోకి ప్రవేశించే కాంతి పరిమాణాన్ని నియంత్రించడానికి కూడా ఉపయోగపడుతుంది. ఇది ప్యూపిల్ పరిమాణాన్ని నియంత్రించే కండరాలను కలిగి ఉంటుంది.
చీకటిలో ప్యూపిల్ పెద్దదిగా మారుతుంది. ఎక్కువ వెలుతురు ఉన్నప్పుడు ప్యూపిల్ చిన్నదిగా మారుతుంది. తద్వారా అవసరమైన కాంతి మాత్రమే కంటిలోకి ప్రవేశిస్తుంది.
ప్యూపిల్ (Pupil) – కంటిలోని కాంతి ప్రవేశ ద్వారం
కంటి మధ్యలో నల్లగా కనిపించే వృత్తాకార రంధ్రాన్ని ప్యూపిల్ అంటారు. ఇది నిజానికి నల్లని పదార్థంతో నిండి ఉండదు. కాంతి కంటిలోకి ప్రవేశించే ద్వారం మాత్రమే.
ఒక ఆసక్తికరమైన విషయమేమిటంటే, మనం చీకటిలో ఉన్నప్పుడు ప్యూపిల్ పరిమాణం పెరుగుతుంది. ప్రకాశవంతమైన వెలుతురులోకి వచ్చినప్పుడు అది చిన్నదిగా మారుతుంది. ఈ మార్పు వల్ల కంటిలోకి ప్రవేశించే కాంతి పరిమాణం నియంత్రించబడుతుంది.
కంటి లెన్స్ (Eye Lens) – స్పష్టమైన దృష్టికి కీలకం
ఐరిస్, ప్యూపిల్ వెనుక భాగంలో పారదర్శకమైన, ద్వికుంభాకార (Biconvex) ఆకారంలో ఒక లెన్స్ ఉంటుంది. దీనిని కంటి లెన్స్ అంటారు.
కంటి లెన్స్ కాంతి కిరణాలను వక్రీభవింపజేసి రెటీనాపై స్పష్టమైన ప్రతిబింబం ఏర్పడేలా చేస్తుంది. దీని ప్రత్యేకత ఏమిటంటే, ఇది తన ఆకారాన్ని మార్చుకోగలదు. అందువల్ల దగ్గరలో ఉన్న పుస్తకాన్ని చదివేటప్పుడు, దూరంలో ఉన్న చెట్టును చూసేటప్పుడు మనకు స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది.
సిలియరీ కండరాలు (Ciliary Muscles) – లెన్స్ ఆకారాన్ని మార్చే కండరాలు
కంటి లెన్స్ చుట్టూ ఉండే కండరాలను సిలియరీ కండరాలు అంటారు. ఇవి లెన్స్ వక్రతను మార్చడంలో సహాయపడతాయి.
దగ్గరలో ఉన్న వస్తువును చూసినప్పుడు లెన్స్ మరింత ఉబ్బెత్తుగా మారుతుంది. దూరంలోని వస్తువును చూసినప్పుడు లెన్స్ పలుచగా మారుతుంది. ఈ మార్పుల వల్ల కాంతి కిరణాలు రెటీనాపై సరిగ్గా కేంద్రీకృతమవుతాయి.
కంటి లెన్స్ తన వక్రతను మార్చుకొని వివిధ దూరాల్లోని వస్తువులను స్పష్టంగా చూడగలిగే సామర్థ్యాన్ని అనుకూలన సామర్థ్యం (Accommodation of Eye) అంటారు.
రెటీనా (Retina) – కంటిలోని తెర
కంటి లోపలి వెనుక భాగంలో ఉండే కాంతి సున్నితమైన పొరను రెటీనా అంటారు. దీనిని కెమెరాలోని ఇమేజ్ సెన్సార్తో పోల్చవచ్చు.
మన కంటిలోకి ప్రవేశించిన కాంతి చివరకు రెటీనాపై ప్రతిబింబాన్ని ఏర్పరుస్తుంది. రెటీనాలో రాడ్స్, కోన్స్ అనే రెండు రకాల కాంతి గ్రాహక కణాలు ఉంటాయి.
రాడ్ కణాలు (Rods): ఇవి తక్కువ వెలుతురులో చూడటానికి సహాయపడతాయి. రాత్రి సమయంలో దృష్టిని అందించడంలో ముఖ్యమైన పాత్ర పోషిస్తాయి. అయితే రంగులను స్పష్టంగా గుర్తించలేవు.
కోన్ కణాలు (Cones): ఇవి ప్రకాశవంతమైన వెలుతురులో పనిచేస్తాయి. రంగులను గుర్తించడానికి, చిన్న చిన్న వివరాలను స్పష్టంగా చూడటానికి సహాయపడతాయి. సాధారణంగా ఎరుపు, ఆకుపచ్చ, నీలం తరంగదైర్ఘ్యాలకు స్పందించే మూడు రకాల కోన్ కణాలు ఉంటాయి.
అందుకే మనం పగటిపూట అనేక రంగులను స్పష్టంగా చూడగలుగుతాము. రాత్రి సమయంలో రంగుల గుర్తింపు తగ్గుతుంది.
పసుపు మచ్చ (Yellow Spot / Macula) – స్పష్టమైన దృష్టికి కేంద్రం
రెటీనాలోని మధ్య భాగంలో ఉండే ప్రత్యేక ప్రాంతాన్ని మాక్యులా అంటారు. దాని మధ్యలో ఫోవియా అనే చిన్న ప్రాంతం ఉంటుంది. ఇక్కడ కోన్ కణాలు అధికంగా ఉంటాయి.
పుస్తకంలోని చిన్న అక్షరాలను చదవడం, ముఖాలను గుర్తించడం, సూక్ష్మమైన వస్తువులను పరిశీలించడం వంటి పనులకు ఈ ప్రాంతం ఎంతో అవసరం.
అందువల్ల మనం ఒక వస్తువును నేరుగా చూసినప్పుడు దాని వివరాలను స్పష్టంగా గుర్తించడానికి మాక్యులా సహాయపడుతుంది.
అంధ బిందువు (Blind Spot) – కంటిలో కనిపించని ప్రాంతం
రెటీనాలో ఆప్టిక్ నర్వ్ బయటకు వెళ్లే ప్రదేశంలో రాడ్, కోన్ కణాలు ఉండవు. ఈ ప్రాంతాన్ని అంధ బిందువు అంటారు.
ఈ ప్రాంతంలో కాంతి పడినప్పటికీ దాన్ని గుర్తించే కాంతి గ్రాహక కణాలు లేకపోవడం వల్ల ఆ భాగంలోని దృశ్య సమాచారం మనకు కనిపించదు.
అయితే సాధారణంగా మనకు ఈ అంధ బిందువు గురించి తెలియదు. ఎందుకంటే రెండు కళ్ళ నుంచి వచ్చే సమాచారాన్ని మెదడు సమన్వయపరుస్తుంది.
ఆప్టిక్ నర్వ్ (Optic Nerve) – కంటికి మెదడుకు మధ్య సమాచార మార్గం
రెటీనాలో ఏర్పడిన విద్యుత్ సంకేతాలను మెదడుకు తీసుకువెళ్లే నాడిని ఆప్టిక్ నర్వ్ అంటారు.
ఇది కంటి నుంచి మెదడుకు దృష్టి సమాచారాన్ని చేరవేస్తుంది. ఈ నాడి తీవ్రంగా దెబ్బతింటే చూపు కోల్పోయే ప్రమాదం ఉంటుంది.
విట్రియస్ హ్యూమర్ (Vitreous Humour)
కంటి లెన్స్ వెనుక, రెటీనా ముందు భాగంలో జెల్లీ వంటి పారదర్శక పదార్థం ఉంటుంది. దీనిని విట్రియస్ హ్యూమర్ అంటారు.
ఇది కంటి గోళం ఆకారాన్ని నిలబెట్టడంలో, రెటీనాకు మద్దతు ఇవ్వడంలో సహాయపడుతుంది. అంతేకాకుండా కాంతి ప్రయాణించడానికి పారదర్శక మాధ్యమంగా పనిచేస్తుంది.
ఆక్వియస్ హ్యూమర్ (Aqueous Humour)
కార్నియా, లెన్స్ మధ్య ఉండే ఖాళీలో పారదర్శక ద్రవం ఉంటుంది. దీనిని ఆక్వియస్ హ్యూమర్ అంటారు.
ఇది కార్నియా, లెన్స్లకు పోషకాలను అందించడంలో, కంటి అంతర్గత ఒత్తిడిని నియంత్రించడంలో సహాయపడుతుంది.
కనురెప్పలు, కనురెప్పల వెంట్రుకలు
కనురెప్పలు మన కళ్ళకు సహజ రక్షణ కవచాలుగా పనిచేస్తాయి. దుమ్ము, చిన్న కీటకాలు కంటిలోకి ప్రవేశించకుండా కొంతవరకు అడ్డుకుంటాయి.
మనం తెలియకుండానే తరచుగా కనురెప్పలను మూసి తెరుస్తుంటాము. ఈ ప్రక్రియను బ్లింకింగ్ (Blinking) అంటారు. దీనివల్ల కన్నీటి ద్రవం కంటి ఉపరితలంపై సమానంగా వ్యాపించి కంటిని తేమగా ఉంచుతుంది.
4. కన్నీళ్లు – కేవలం ఏడుపు కోసమేనా?
మనకు బాధ కలిగినప్పుడు, ఆనందం కలిగినప్పుడు లేదా ఏడ్చినప్పుడు కళ్ళ నుంచి నీరు వస్తుంది. అయితే కన్నీళ్లకు భావోద్వేగాలతో మాత్రమే సంబంధం లేదు. అవి మన కళ్ళ ఆరోగ్యాన్ని కాపాడటంలో కూడా ముఖ్యమైన పాత్ర పోషిస్తాయి.
కన్నీళ్లను ఉత్పత్తి చేసే గ్రంథులను లాక్రిమల్ గ్రంథులు (Lacrimal Glands) అంటారు. ఇవి కంటి పైభాగంలో ఉంటాయి. ఉత్పత్తి అయిన కన్నీటి ద్రవం కంటి ఉపరితలంపై పలుచని పొరగా వ్యాపిస్తుంది.
కన్నీళ్లలో మూడు రకాలు ఉంటాయి.
సాధారణ కన్నీళ్లు (Basal Tears): మనకు తెలియకుండానే నిరంతరం కొద్దిపాటి కన్నీటి ద్రవం ఉత్పత్తి అవుతుంది. ఇవి కంటిని తేమగా ఉంచి, కంటి ఉపరితలం ఎండిపోకుండా కాపాడతాయి.
ప్రతిచర్య కన్నీళ్లు (Reflex Tears): ఉల్లిపాయలు కోసినప్పుడు, పొగ, దుమ్ము, ఘాటైన వాసనలు కంటికి తగిలినప్పుడు ఎక్కువగా కన్నీళ్లు వస్తాయి. కంటిలో చికాకు కలిగించే పదార్థాలను బయటకు పంపడానికి ఇవి సహాయపడతాయి.
భావోద్వేగ కన్నీళ్లు (Emotional Tears): తీవ్రమైన బాధ, ఆనందం లేదా ఇతర భావోద్వేగాలకు గురైనప్పుడు వచ్చే కన్నీళ్లను భావోద్వేగ కన్నీళ్లు అంటారు.
కన్నీళ్లలో ప్రధానంగా నీరు ఉంటుంది. వీటితో పాటు లవణాలు, ప్రోటీన్లు, కొవ్వు పదార్థాలు, లైసోజైమ్ వంటి సూక్ష్మజీవుల పెరుగుదలను నిరోధించే పదార్థాలు ఉంటాయి.
ఉల్లిపాయలు కోసినప్పుడు కన్నీళ్లు ఎందుకు వస్తాయి?
ఉల్లిపాయను కోసినప్పుడు దానిలోని కణాలు దెబ్బతింటాయి. అప్పుడు కొన్ని సల్ఫర్ సమ్మేళనాలు విడుదలవుతాయి. ఇవి గాలిలో వ్యాపించి కంటికి చేరినప్పుడు కంటి ఉపరితలంపై చికాకు కలిగిస్తాయి. వెంటనే లాక్రిమల్ గ్రంథులు ఎక్కువ కన్నీళ్లను ఉత్పత్తి చేస్తాయి. అందువల్ల ఉల్లిపాయలు కోసేటప్పుడు మన కళ్ళలో నీళ్లు వస్తాయి.
ఏడ్చినప్పుడు ముక్కు ఎందుకు కారుతుంది?
కన్నీళ్లు కేవలం కంటి నుంచి చెంపల మీదుగా మాత్రమే బయటకు రావు. కళ్ల లోపలి మూలల్లో ఉండే చిన్న రంధ్రాల ద్వారా కన్నీళ్లు కన్నీటి నాళాల్లోకి ప్రవేశించి ముక్కు కుహరంలోకి చేరతాయి.
అందువల్ల ఎక్కువగా ఏడ్చినప్పుడు కన్నీళ్లతో పాటు ముక్కు కూడా కారుతుంది.
కన్నీళ్లు లేకపోతే ఏమవుతుంది?
కన్నీళ్లు తగినంతగా ఉత్పత్తి కాకపోతే కళ్ళలో పొడిబారడం, మంట, ఇసుక ఉన్నట్లుగా అనిపించడం, ఎర్రబడటం, చూపు తాత్కాలికంగా మసకబారడం వంటి సమస్యలు వస్తాయి. ఈ పరిస్థితిని డ్రై ఐ (Dry Eye) అంటారు.
కాబట్టి కన్నీళ్లు మన కళ్ళకు సహజమైన రక్షణ వ్యవస్థ అని చెప్పవచ్చు.
5. కంటిలో ప్రతిబింబం ఎలా ఏర్పడుతుంది?
ఒక వస్తువు నుంచి ప్రతిఫలించిన కాంతి మన కంటిలోకి ప్రవేశించినప్పుడు అది కార్నియా, ఆక్వియస్ హ్యూమర్, లెన్స్, విట్రియస్ హ్యూమర్ గుండా ప్రయాణించి రెటీనాపై ప్రతిబింబాన్ని ఏర్పరుస్తుంది.
రెటీనాపై ఏర్పడే ప్రతిబింబం మూడు ముఖ్యమైన లక్షణాలను కలిగి ఉంటుంది.
- అది నిజ ప్రతిబింబం (Real Image).
- అది తలకిందులుగా (Inverted) ఉంటుంది.
- సాధారణంగా వస్తువు కంటే చిన్నదిగా (Diminished) ఉంటుంది.
అయితే మనకు ప్రపంచం తలకిందులుగా కనిపించదు. దీనికి కారణం మెదడు. రెటీనాలో ఏర్పడిన దృశ్య సమాచారాన్ని మెదడు విశ్లేషించి, రెండు కళ్ళ నుంచి వచ్చే సమాచారాన్ని సమన్వయపరుస్తుంది. గత అనుభవాలు, వస్తువుల స్థానం గురించి అందిన సంకేతాలను కూడా ఉపయోగించి మనకు సరైన దిశలో వస్తువులను గుర్తించే అనుభూతిని కలిగిస్తుంది.
అంటే మనం చూసే దృశ్యం కేవలం కంటి పని కాదు. కన్ను సమాచారాన్ని సేకరిస్తే, మెదడు దానికి అర్థాన్ని ఇస్తుంది.
6. దగ్గరి వస్తువులు, దూరపు వస్తువులు – రెండింటినీ ఎలా చూస్తాము?
ఒక పుస్తకాన్ని చదువుతున్నప్పుడు మనం దానిని దగ్గరగా ఉంచుకుంటాము. అదే సమయంలో కిటికీ బయట ఉన్న చెట్టును చూడాలంటే మన దృష్టిని దూరానికి మళ్లిస్తాము. ఈ రెండు సందర్భాల్లోనూ మనకు స్పష్టంగా కనిపించడానికి కంటి లెన్స్ తన ఆకారాన్ని మార్చుకుంటుంది.
దగ్గరి వస్తువును చూసినప్పుడు సిలియరీ కండరాల సహాయంతో లెన్స్ మరింత ఉబ్బెత్తుగా మారుతుంది. దూరపు వస్తువును చూసినప్పుడు లెన్స్ పలుచగా మారుతుంది. దీనివల్ల లెన్స్ ఫోకల్ లెంగ్త్ మారి ప్రతిబింబం రెటీనాపై ఏర్పడుతుంది.
సమీప బిందువు (Near Point)
సాధారణంగా ఆరోగ్యవంతమైన యువకుడి కంటికి స్పష్టంగా కనిపించే అత్యంత దగ్గరి బిందువును సమీప బిందువు అంటారు. సాధారణంగా ఇది సుమారు 25 సెంటీమీటర్లు.
దూర బిందువు (Far Point)
కంటి శ్రమ లేకుండా స్పష్టంగా చూడగలిగే అత్యంత దూరపు బిందువును దూర బిందువు అంటారు. సాధారణ ఆరోగ్యవంతమైన కంటికి ఇది అనంత దూరం.
అనుకూలన సామర్థ్యం (Power of Accommodation)
దగ్గర, దూర వస్తువులను స్పష్టంగా చూడటానికి కంటి లెన్స్ తన వక్రతను, ఫోకల్ లెంగ్త్ను మార్చుకునే సామర్థ్యాన్ని అనుకూలన సామర్థ్యం అంటారు.
ఇదే మన కంటి ప్రత్యేకత. ఒకే లెన్స్ ద్వారా వివిధ దూరాల్లోని వస్తువులను స్పష్టంగా చూడగలుగుతున్నాము.
7. దృష్టి లోపాలు – మనకు స్పష్టంగా ఎందుకు కనిపించదు?
ప్రతి ఒక్కరికీ ఒకే విధమైన దృష్టి ఉండదు. కొంతమందికి దూరంలోని వస్తువులు స్పష్టంగా కనిపించవు. మరికొందరికి దగ్గరలోని వస్తువులను చూడటంలో ఇబ్బంది కలుగుతుంది. వయస్సు పెరిగే కొద్దీ కూడా కంటి అనుకూలన సామర్థ్యం తగ్గవచ్చు.
ఇలాంటి సమస్యలను దృష్టి లోపాలు (Defects of Vision) అంటారు. వాటిలో ముఖ్యమైన వాటిని పరిశీలిద్దాం.
హ్రస్వదృష్టి (Myopia) – దగ్గరి చూపు
హ్రస్వదృష్టి ఉన్నవారికి దగ్గరలో ఉన్న వస్తువులు స్పష్టంగా కనిపిస్తాయి. కానీ దూరంలో ఉన్న వస్తువులు మసకగా కనిపిస్తాయి.
ఉదాహరణకు తరగతి గదిలో ముందు వరుసలో కూర్చున్న విద్యార్థికి పుస్తకంలోని అక్షరాలు స్పష్టంగా కనిపించినప్పటికీ, బ్లాక్బోర్డుపై రాసిన అక్షరాలు కనిపించకపోవచ్చు. దూరంలోని బస్సు నంబరు చదవలేకపోవడం, సినిమా థియేటర్లో తెరపై అక్షరాలు స్పష్టంగా కనిపించకపోవడం కూడా ఈ సమస్యకు ఉదాహరణలు.
కంటి గోళం సాధారణం కంటే పొడవుగా ఉండటం లేదా కార్నియా, లెన్స్ కాంతిని అధికంగా వక్రీభవింపజేయడం వల్ల ఈ లోపం ఏర్పడుతుంది.
ఈ పరిస్థితిలో దూర వస్తువుల నుంచి వచ్చే కాంతి కిరణాలు రెటీనాపై కాకుండా దాని ముందు భాగంలో కలుస్తాయి.
సవరణ: పుటాకార కటకం (Concave Lens) ఉపయోగించడం ద్వారా హ్రస్వదృష్టిని సరిచేయవచ్చు. పుటాకార కటకం కాంతి కిరణాలను కొంత విడదీస్తుంది. దాంతో కంటి లెన్స్ ద్వారా వక్రీభవించిన కాంతి రెటీనాపై సరిగ్గా కేంద్రీకృతమవుతుంది.
దీర్ఘదృష్టి (Hypermetropia) – దూరపు చూపు
దీర్ఘదృష్టి ఉన్నవారికి దూరంలోని వస్తువులు సాధారణంగా స్పష్టంగా కనిపిస్తాయి. కానీ దగ్గరలో ఉన్న వస్తువులను చూడటంలో ఇబ్బంది కలుగుతుంది.
పుస్తకంలోని చిన్న అక్షరాలను చదవలేకపోవడం, మొబైల్లోని అక్షరాలు మసకగా కనిపించడం, దగ్గరగా ఉన్న సూదిలో దారం ఎక్కించలేకపోవడం వంటి సమస్యలు కనిపిస్తాయి.
కంటి గోళం సాధారణం కంటే పొట్టిగా ఉండటం లేదా కంటి లెన్స్ కాంతిని తగినంతగా వక్రీభవింపజేయకపోవడం దీనికి కారణాలు.
ఈ పరిస్థితిలో దగ్గరి వస్తువుల నుంచి వచ్చే కాంతి కిరణాలు రెటీనా వెనుక భాగంలో కలిసే అవకాశం ఉంటుంది.
సవరణ: కుంభాకార కటకం (Convex Lens) ఉపయోగించి దీర్ఘదృష్టిని సరిచేయవచ్చు. ఇది కాంతి కిరణాలను ముందుగానే కేంద్రీకరించడానికి సహాయపడుతుంది. తద్వారా ప్రతిబింబం రెటీనాపై ఏర్పడుతుంది.
చత్వారం (Presbyopia) – వయస్సుతో వచ్చే దృష్టి సమస్య
వయస్సు పెరిగే కొద్దీ కంటి లెన్స్ తన వశ్యతను క్రమంగా కోల్పోతుంది. సిలియరీ కండరాలు, లెన్స్ అనుకూలన సామర్థ్యంలో కూడా మార్పులు వస్తాయి. దాంతో దగ్గరలో ఉన్న వస్తువులను స్పష్టంగా చూడటంలో ఇబ్బంది కలుగుతుంది.
పుస్తకాన్ని కళ్లకు దూరంగా పెట్టుకొని చదవడం, చిన్న అక్షరాలు చదవడానికి ఇబ్బంది పడటం, చదివేటప్పుడు కంటి అలసట కలగడం వంటి లక్షణాలు కనిపిస్తాయి.
సవరణ: సాధారణంగా చదివే కళ్లజోడులో కుంభాకార కటకాలను ఉపయోగిస్తారు. వ్యక్తికి ఇతర దృష్టి లోపాలు కూడా ఉంటే వైద్యులు బైఫోకల్ లేదా ప్రోగ్రెసివ్ లెన్స్లను సూచించవచ్చు.
ఆస్టిగ్మాటిజం (Astigmatism) – వక్రతలో అసమానత
కార్నియా లేదా లెన్స్ వక్రత అన్ని దిశల్లో సమానంగా లేకపోవడం వల్ల ఆస్టిగ్మాటిజం ఏర్పడుతుంది.
ఈ సమస్య ఉన్నవారికి అక్షరాలు వంకరగా లేదా మసకగా కనిపించవచ్చు. కంటి నొప్పి, తలనొప్పి రావచ్చు. ముఖ్యంగా రాత్రిపూట వాహనాల లైట్లు విస్తరించినట్లుగా కనిపించవచ్చు.
సవరణ: సిలిండ్రికల్ లెన్స్లను ఉపయోగించి ఈ లోపాన్ని సరిచేయవచ్చు.
వర్ణాంధత్వం (Colour Blindness) – రంగులను గుర్తించడంలో ఇబ్బంది
కొంతమందికి కొన్ని రంగుల మధ్య తేడాను గుర్తించడంలో ఇబ్బంది ఉంటుంది. ముఖ్యంగా ఎరుపు, ఆకుపచ్చ రంగులను వేరుచేసి గుర్తించలేకపోవడం సాధారణంగా కనిపిస్తుంది.
రెటీనాలోని కోన్ కణాల పనితీరులో జన్యుపరమైన మార్పుల వల్ల ఈ సమస్య ఎక్కువగా వస్తుంది.
వర్ణాంధత్వం ఉన్నవారు అన్ని రంగులను నలుపు, తెలుపులోనే చూస్తారని అనుకోవడం తప్పు. చాలామందికి కొన్ని నిర్దిష్ట రంగుల మధ్య తేడాను గుర్తించడంలో మాత్రమే ఇబ్బంది ఉంటుంది.
ఒక ఆసక్తికరమైన విషయం ఏమిటంటే, వర్ణాంధత్వం ఉన్నవారు కూడా సాధారణంగా ట్రాఫిక్ సిగ్నళ్లను గుర్తించగలరు. ఎందుకంటే ఎరుపు, పసుపు, ఆకుపచ్చ లైట్లు ఒక నిర్దిష్ట క్రమంలో అమర్చబడి ఉంటాయి.
కంటిశుక్లం (Cataract) – లెన్స్ పారదర్శకత కోల్పోవడం
కంటి లెన్స్ తన పారదర్శకతను కోల్పోయి మసకగా మారే పరిస్థితిని కంటిశుక్లం అంటారు.
దీనివల్ల మసక చూపు, రాత్రిపూట చూడటంలో ఇబ్బంది, కాంతి చుట్టూ వలయాలు కనిపించడం, రంగులు వెలిసిపోయినట్లు అనిపించడం వంటి లక్షణాలు కనిపిస్తాయి.
కంటిశుక్లం తీవ్రతను బట్టి వైద్యులు శస్త్రచికిత్సను సూచిస్తారు. మసకబారిన సహజ లెన్స్ను తొలగించి దాని స్థానంలో కృత్రిమ ఇంట్రాఒక్యులర్ లెన్స్ (IOL) అమర్చవచ్చు.
గ్లాకోమా (Glaucoma) – ఆప్టిక్ నర్వ్కు ప్రమాదం
గ్లాకోమా అనేది ఆప్టిక్ నర్వ్ను దెబ్బతీసే కంటి వ్యాధుల సమూహం. కంటి లోపలి ఒత్తిడి ఎక్కువగా ఉండటం ఒక ముఖ్యమైన ప్రమాద కారకం. అయితే సాధారణ ఒత్తిడి ఉన్నప్పటికీ గ్లాకోమా రావచ్చు.
ప్రారంభ దశలో ఎలాంటి లక్షణాలు కనిపించకపోవచ్చు. వ్యాధి ముదిరినప్పుడు చూపు శాశ్వతంగా దెబ్బతినే ప్రమాదం ఉంటుంది. అందువల్ల క్రమం తప్పకుండా కంటి పరీక్షలు చేయించుకోవడం చాలా ముఖ్యం.
రేచీకటి (Night Blindness) – చీకటిలో చూడలేకపోవడం
తక్కువ వెలుతురులో చూడలేకపోవడం లేదా రాత్రిపూట దృష్టి బలహీనంగా ఉండటాన్ని రేచీకటి అంటారు.
విటమిన్ A లోపం దీనికి ఒక కారణం కావచ్చు. రెటీనాలోని రాడ్ కణాల సమస్యలు, కొన్ని జన్యుపరమైన వ్యాధులు కూడా దీనికి కారణమవుతాయి.
విటమిన్ A కోసం క్యారెట్, ఆకుకూరలు, చిలగడదుంప, గుడ్డు, పాలు వంటి ఆహారాలను సమతుల్య ఆహారంలో తీసుకోవచ్చు. అయితే రేచీకటికి అసలు కారణాన్ని వైద్య పరీక్షల ద్వారా నిర్ధారించాలి.
8. కళ్లజోడు ప్రిస్క్రిప్షన్ వెనుక ఉన్న భౌతికశాస్త్రం

కంటి పరీక్ష చేయించుకున్న తర్వాత వైద్యులు ఇచ్చే కళ్లజోడు ప్రిస్క్రిప్షన్లో SPH, CYL, AXIS, ADD, PD వంటి పదాలు కనిపిస్తాయి. చాలామందికి ఈ పదాలు అర్థం కావు. కానీ వీటి వెనుక ఆసక్తికరమైన భౌతికశాస్త్రం ఉంది.
SPH – Sphere
ఇది గోళాకార లెన్స్ శక్తిని సూచిస్తుంది.
మైనస్ (-) గుర్తు ఉంటే సాధారణంగా హ్రస్వదృష్టి సవరణకు ఉపయోగించే లెన్స్ అవసరమని అర్థం. ప్లస్ (+) గుర్తు ఉంటే సాధారణంగా దీర్ఘదృష్టి సవరణకు ఉపయోగించే లెన్స్ అవసరమని సూచిస్తుంది.
ఉదాహరణకు SPH = -2.00 D అని ఉంటే మైనస్ రెండు డయాప్టర్ల శక్తి గల లెన్స్ అవసరమని అర్థం.
CYL – Cylinder
ఇది ఆస్టిగ్మాటిజం సవరణకు అవసరమైన సిలిండ్రికల్ లెన్స్ శక్తిని సూచిస్తుంది.
ఉదాహరణకు CYL = -1.00 D అని ఉంటే ఆస్టిగ్మాటిజం సవరణకు మైనస్ ఒక డయాప్టర్ శక్తి అవసరమని అర్థం.
AXIS – అక్షం
సిలిండ్రికల్ లెన్స్ను ఏ కోణంలో అమర్చాలో AXIS సూచిస్తుంది. దీని విలువ సాధారణంగా 1° నుంచి 180° మధ్య ఉంటుంది.
ADD – Addition
వయోసహజ దూరదృష్టి ఉన్నవారికి దగ్గరి చూపు మెరుగుపరచడానికి అవసరమైన అదనపు లెన్స్ శక్తిని ADD సూచిస్తుంది.
PD – Pupillary Distance
రెండు కళ్ల ప్యూపిల్ల మధ్య దూరాన్ని మిల్లీమీటర్లలో సూచిస్తుంది. కళ్లజోడు లెన్స్లను సరైన స్థానంలో అమర్చడానికి ఇది అవసరం.
డయాప్టర్ అంటే ఏమిటి?
లెన్స్ యొక్క శక్తిని డయాప్టర్లలో (Dioptres) కొలుస్తారు.
దీనికి ఉపయోగించే సూత్రం:
లెన్స్ శక్తి (P) = 1 / ఫోకల్ లెంగ్త్ (f)
ఇక్కడ ఫోకల్ లెంగ్త్ను మీటర్లలో తీసుకోవాలి.
ఉదాహరణకు ఒక లెన్స్ ఫోకల్ లెంగ్త్ 0.5 మీటర్లు అయితే,
P = 1 / 0.5 = 2 D.
అంటే ఆ లెన్స్ శక్తి 2 డయాప్టర్లు.
ఒక కళ్లజోడు ప్రిస్క్రిప్షన్ను అర్థం చేసుకుందాం
ఒక వ్యక్తి ప్రిస్క్రిప్షన్లో కుడి కంటికి SPH = -1.50 D, ఎడమ కంటికి SPH = -2.00 D అని ఉందనుకుందాం.
దీనర్థం రెండు కళ్లకూ మైనస్ శక్తి గల లెన్స్లు అవసరమని అర్థం. ఎడమ కంటికి అవసరమైన మైనస్ శక్తి కుడి కంటితో పోలిస్తే ఎక్కువగా ఉంది.
కళ్లజోడు ప్రిస్క్రిప్షన్ అనేది కేవలం కొన్ని సంఖ్యల సమాహారం కాదు. అది మన కంటి వక్రీభవన సామర్థ్యాన్ని తెలియజేసే శాస్త్రీయ సమాచారం.
9. మెల్లకన్ను (Squint / Strabismus) – రెండు కళ్లు ఒకే దిశలో చూడకపోవడం
సాధారణంగా మనం ఒక వస్తువును చూసినప్పుడు రెండు కళ్లు ఒకే లక్ష్యంపై కేంద్రీకృతమవుతాయి. కానీ కొంతమందిలో రెండు కళ్లు ఒకే దిశలో చూడవు. ఒక కన్ను ముందుకు చూస్తుంటే మరొక కన్ను లోపలికి, బయటకు, పైకి లేదా కిందికి తిరిగి ఉండవచ్చు. ఈ పరిస్థితిని మెల్లకన్ను లేదా స్ట్రాబిస్మస్ అంటారు.
కంటి కండరాల సమన్వయంలో సమస్యలు, కంటి కదలికలను నియంత్రించే నరాల సమస్యలు, జన్యుపరమైన కారణాలు, అధిక హ్రస్వదృష్టి లేదా ఇతర దృష్టి సమస్యలు దీనికి కారణం కావచ్చు. కొన్ని సందర్భాల్లో మెదడు, నాడీ వ్యవస్థకు సంబంధించిన సమస్యలు కూడా కారణమవుతాయి.
మెల్లకన్ను ఉన్న పిల్లలకు చిన్న వయస్సులోనే కంటి పరీక్షలు చేయించడం ముఖ్యం. అవసరాన్ని బట్టి కళ్లజోడు, కంటి వ్యాయామాలు, ఇతర వైద్య చికిత్సలు లేదా శస్త్రచికిత్సను వైద్యులు సూచించవచ్చు.
10. మనిషికి రెండు కళ్లు ఎందుకు ఉన్నాయి?
ఒక కన్నుతో కూడా మనం వస్తువులను చూడగలుగుతున్నాము. అలాంటప్పుడు ప్రకృతి మనకు రెండు కళ్ళను ఎందుకు ఇచ్చింది?
దీనికి ప్రధాన కారణం ద్వినేత్ర దృష్టి (Binocular Vision).
మన రెండు కళ్లు ఒక వస్తువును కొద్దిగా వేర్వేరు కోణాల నుంచి చూస్తాయి. కుడి కన్ను చూసే చిత్రం, ఎడమ కన్ను చూసే చిత్రం కొద్దిగా భిన్నంగా ఉంటాయి. మెదడు ఈ రెండు చిత్రాలను కలిపి ఒకే దృశ్యంగా గుర్తిస్తుంది.
దీనివల్ల మనకు అనేక ప్రయోజనాలు కలుగుతాయి. వస్తువుల దూరాన్ని అంచనా వేయగలుగుతాము. లోతును గుర్తించగలుగుతాము. వస్తువుల త్రిమితీయ ఆకారాన్ని అర్థం చేసుకోగలుగుతాము. అంతేకాకుండా మన దృష్టి పరిధి కూడా పెరుగుతుంది.
ఉదాహరణకు ఒక బంతిని పట్టుకోవాలంటే అది మనకు ఎంత దూరంలో ఉంది, ఎంత వేగంగా వస్తోంది అనే విషయాలను అంచనా వేయాలి. ఈ పనిలో రెండు కళ్ళ సమన్వయం ఎంతో ఉపయోగపడుతుంది.
11. చీకటిలోకి వెళ్లినప్పుడు కొంతసేపటి తర్వాత వస్తువులు ఎందుకు కనిపిస్తాయి?
ప్రకాశవంతమైన వెలుతురు నుంచి అకస్మాత్తుగా చీకటిలోకి వెళ్లినప్పుడు మొదట ఏమీ స్పష్టంగా కనిపించదు. కొంత సమయం తర్వాత క్రమంగా వస్తువులు కనిపించడం ప్రారంభమవుతుంది. ఈ ప్రక్రియను డార్క్ అడాప్టేషన్ (Dark Adaptation) అంటారు.
దీనికి రెండు ముఖ్యమైన కారణాలు ఉన్నాయి.
మొదట, చీకటిలో ఐరిస్ ప్యూపిల్ పరిమాణాన్ని పెంచుతుంది. దాంతో ఎక్కువ కాంతి కంటిలోకి ప్రవేశిస్తుంది.
రెండవది, రెటీనాలోని రాడ్ కణాల కాంతి సున్నితత్వం క్రమంగా పెరుగుతుంది. అందువల్ల తక్కువ వెలుతురులో కూడా వస్తువులను గుర్తించగలుగుతాము.
ఈ ప్రక్రియ పూర్తిగా జరగడానికి సుమారు 20–30 నిమిషాలు లేదా కొన్నిసార్లు అంతకంటే ఎక్కువ సమయం పట్టవచ్చు.
సినిమా హాల్లోకి ప్రవేశించినప్పుడు వెంటనే సీట్లు, మెట్లు స్పష్టంగా కనిపించకపోయినా కొంతసేపటి తర్వాత కనిపించడం ప్రారంభమవుతుంది. దీనికి కారణం మన కంటిలో జరిగే డార్క్ అడాప్టేషన్.
12. నేత్రదానం – మరణానంతరం కూడా వెలుగును పంచుదాం
మనిషి జీవితంలో ఆహారం, దుస్తులు, డబ్బు, పుస్తకాలు వంటి అనేక వస్తువులను దానం చేయవచ్చు. అయితే మరణించిన తర్వాత కూడా మరొక మనిషికి చూపును అందించగల గొప్ప దానం నేత్రదానం.
నేత్రదానం అంటే మరణించిన వ్యక్తి కళ్లలోని ఉపయోగపడే కణజాలాన్ని సేకరించి చూపు కోల్పోయిన వ్యక్తులకు వైద్యపరంగా ఉపయోగించడం.
నేత్రదానం అంటే మొత్తం కన్నును మరొకరికి అమర్చడమేనా?
కాదు. సాధారణంగా నేత్రదానం ద్వారా కంటి ముందు భాగంలో ఉండే పారదర్శకమైన కార్నియాను సేకరించి అవసరమైన వ్యక్తికి మార్పిడి చేస్తారు.
కార్నియా పారదర్శకంగా ఉన్నప్పుడే కాంతి కంటిలోకి ప్రవేశించగలుగుతుంది. కొన్ని వ్యాధులు, గాయాలు, ఇన్ఫెక్షన్ల వల్ల కార్నియా మసకబారితే చూపు తగ్గవచ్చు.
ఇలాంటి సందర్భాల్లో తగిన వైద్య పరీక్షల తర్వాత దాత నుంచి సేకరించిన ఆరోగ్యకరమైన కార్నియాను గ్రహీతకు మార్పిడి చేయవచ్చు. దీనిని కార్నియల్ ట్రాన్స్ప్లాంటేషన్ (Corneal Transplantation) అంటారు.
నేత్రదానం ఎప్పుడు చేయాలి?
ఒక వ్యక్తి మరణించిన తర్వాత వీలైనంత త్వరగా, సాధారణంగా 4–6 గంటలలోపు నేత్రబ్యాంకును సంప్రదించడం మంచిది. పరిస్థితిని బట్టి వైద్య బృందం తగిన చర్యలు తీసుకుంటుంది.
నేత్రదానం గురించి కుటుంబ సభ్యులకు ముందుగానే తెలియజేయడం, నేత్రదానంపై అవగాహన కలిగి ఉండటం ఎంతో ముఖ్యం.
ఒకరి మరణం మరొకరి జీవితంలో వెలుగును నింపగలదు. నేత్రదానం అనేది మానవత్వానికి ప్రతీక.
13. దృష్టి భ్రమలు (Optical Illusions) – మన కళ్ళను మన మెదడు ఎలా మోసం చేస్తుంది?
మన కళ్ళకు కనిపించే ప్రతిదీ ఎల్లప్పుడూ వాస్తవానికి సమానంగా ఉండకపోవచ్చు. కొన్ని సందర్భాల్లో ఒక వస్తువు పొడవుగా కనిపించవచ్చు, మరొకటి చిన్నదిగా కనిపించవచ్చు. ఒకే రంగు వేర్వేరు నేపథ్యాల్లో వేర్వేరు రంగులా అనిపించవచ్చు.
కాంతి, నేపథ్యం, ఆకారాలు, పరిసరాల ప్రభావం వల్ల మన మెదడు దృశ్య సమాచారాన్ని ఒక ప్రత్యేక పద్ధతిలో విశ్లేషిస్తుంది. దీనివల్ల కొన్ని సందర్భాల్లో మనకు తప్పుగా కనిపిస్తుంది. దీనినే దృష్టి భ్రమ (Optical Illusion) అంటారు.
ముల్లర్-లయర్ భ్రమ: రెండు సమాన పొడవు గల రేఖల చివర్లలో వేర్వేరు దిశల్లో బాణం గుర్తులు పెట్టినప్పుడు ఒక రేఖ పొడవుగా, మరొకటి పొట్టిగా కనిపించవచ్చు. కానీ వాస్తవానికి రెండు రేఖల పొడవులు సమానమే.

కదులుతున్నట్లు కనిపించే చిత్రం: కొన్ని స్థిర చిత్రాలను కొంతసేపు చూసినప్పుడు అవి కదులుతున్నట్లు అనిపిస్తుంది. కానీ వాస్తవానికి ఆ చిత్రం కదలడం లేదు. మన దృష్టి వ్యవస్థలో జరిగే ప్రక్రియల వల్ల అలాంటి అనుభూతి కలుగుతుంది.

మరి కొన్ని దృష్టి భ్రమలు
ఇది ఏమిటి ??కుందేలు లేదా బాతు

ఈ చిత్రం లో ఎన్ని త్రిభుజాలు ఉన్నాయి ?

కె. శ్రీకృష్ణ సాయి, రేవతి సైన్స్ ఫౌండేషన్, Mobile No. 9866130320



