కొవ్వొత్తి  కధ

కె .శ్రీకృష్ణ సాయి
సైన్స్ పాఠం

కొవ్వొత్తి  లేని రోజుల్లో  మనిషి కట్టెలు, ఎండిన గడ్డి, కొవ్వు మరియు నూనెలను కాల్చి వెలుగును పొందేవాడు.కొవ్వొత్తి మనిషి కనుగొన్న అత్యంత పురాతనమైన కృత్రిమ కాంతి సాధనాల్లో ఒకటి. నేడు కొవ్వొత్తిని ఎక్కువగా పుట్టినరోజులు, పండుగలు, ప్రార్థనలు, అలంకరణ కోసం ఉపయోగిస్తున్నప్పటికీ, ఒకప్పుడు అది రాత్రివేళ మనిషికి ప్రధానమైన కాంతి వనరు. కొవ్వొత్తి చరిత్ర అనేది కేవలం ఒక వస్తువు చరిత్ర కాదు; మానవుడి కాంతి కోసం చేసిన అన్వేషణ, సాంకేతిక అభివృద్ధి, రసాయన శాస్త్ర పురోగతి కలిసిన కథ.

పురాతన ఈజిప్ట్ మరియు ఇతర నాగరికతల్లో జంతువుల కొవ్వును ఉపయోగించి కాంతి సాధనాలను తయారు చేసిన ఆధారాలు ఉన్నాయి.కొన్ని పురాతన కాంతి సాధనాల్లో వత్తి వంటి పదార్థాన్ని జంతువుల కొవ్వులో ఉంచి వెలిగించేవారు. సుమారు క్రీ.పూ. మొదటి శతాబ్దం నాటికి రోమన్లు వత్తిని ఉపయోగించే కొవ్వొత్తులను తయారు చేసేవారని చారిత్రక ఆధారాలు సూచిస్తున్నాయి.వారు జంతువుల కొవ్వు (tallow)ను ఉపయోగించి వత్తి చుట్టూ ఘనమైన కాంతి సాధనాన్ని తయారు చేసేవారు.తరువాత కాలంలో తేనెటీగల మైనం (beeswax)తో కొవ్వొత్తులను తయారు చేయడం ప్రారంభమైంది. 18వ శతాబ్దంలో స్పెర్మాసెటి (spermaceti) అనే పదార్థంతో తయారైన కొవ్వొత్తులు ప్రాచుర్యంలోకి వచ్చాయి. ఇవి స్పెర్మ్ తిమింగలాల తలలోని ప్రత్యేక పదార్థం నుంచి పొందేవారు.

19వ శతాబ్దంలో రసాయన శాస్త్రం అభివృద్ధి చెందడంతో కొవ్వొత్తుల తయారీలో కూడా పెద్ద మార్పులు వచ్చాయి.స్టియరిన్ (stearin) ఆధారిత కొవ్వొత్తులు అభివృద్ధి చెందాయి. ఇవి గట్టిగా ఉండి, ఎక్కువసేపు మరియు శుభ్రంగా మండేవి.ఇది కొవ్వొత్తి చరిత్రలో ఒక ముఖ్యమైన మలుపు.

19వ శతాబ్దంలో మైఖేల్ ఫారడే కొవ్వొత్తిపై ప్రసిద్ధ శాస్త్రీయ ఉపన్యాసాలు ఇచ్చారు.ఆయన The Chemical History of a Candle ద్వారా ఒక సాధారణ కొవ్వొత్తిలో దాగి ఉన్న శాస్త్రాన్ని ప్రపంచానికి వివరించారుకొవ్వొత్తి ద్వారా ఆయన—

మైనం → కరగడం → వత్తిలోకి ప్రయాణించడం → ఆవిరిగా మారడం → ఆక్సిజన్‌తో దహనం → ఉష్ణం + కాంతిఅనే మొత్తం ప్రక్రియను వివరించారు.అంతేకాదు, కొవ్వొత్తి మండినప్పుడు నీరు మరియు కార్బన్ డయాక్సైడ్ ఏర్పడటాన్ని ప్రయోగాల ద్వారా చూపించారు.

19వ శతాబ్దం మధ్యకాలంలో పారాఫిన్ మైనం (paraffin wax) అభివృద్ధి చెందడం కొవ్వొత్తుల చరిత్రలో మరో పెద్ద మార్పు.పారాఫిన్ ( C₂₅H₅₂)  సాధారణంగా పెట్రోలియం శుద్ధి ప్రక్రియల్లో లభించే హైడ్రోకార్బన్ మైనాల మిశ్రమం.పారాఫిన్ కొవ్వొత్తులు:తక్కువ ఖర్చుతో తయారవుతాయి,మంచి స్థిరత్వం కలిగి ఉంటాయి,శుభ్రంగా మండగలవు,వివిధ ఆకారాల్లో తయారు చేయవచ్చు.దీంతో కొవ్వొత్తులు సామాన్య ప్రజలకు మరింత అందుబాటులోకి వచ్చాయి. ఆధునిక కొవ్వొత్తులు అనేక రకాలుగా తయారవుతున్నాయి.సోయా వాక్స్, బీస్వాక్స్, కొబ్బరి వాక్స్, పామ్ వాక్స్ మరియు పారాఫిన్ వంటి పదార్థాలను ఉపయోగిస్తున్నారు.

కొవ్వొత్తి చుట్టూ కొన్ని ప్రశ్నలు -జవాబులు

1. కొవ్వొత్తి అంటే ఏమిటి?
కొవ్వొత్తి అనేది మైనం (Wax) లేదా పారాఫిన్‌తో తయారు చేసిన వెలుగు ఇచ్చే వస్తువు
సాధారణ కొవ్వొత్తిలో ప్రధానంగా రెండు భాగాలు ఉంటాయి: 1. మైనం (Wax) 2.వత్తి (Wick)

2. కొవ్వొత్తి వెలిగించినప్పుడు మొదట ఏమి జరుగుతుంది?
మొదట అగ్గిపుల్ల నుంచి వచ్చిన వేడి వత్తికి చేరుతుంది. వత్తి చుట్టూ ఉన్న మైనం వేడెక్కుతుంది. వేడి పెరుగుతున్న కొద్దీ మైనం ఘన స్థితి నుంచి ద్రవ స్థితికి మారుతుంది.ఇది మనం సాధారణంగా చూసే మార్పు.కానీ కథ ఇక్కడితో ముగియదు.

ద్రవ మైనం వత్తి లోపలికి చేరుతుంది. వత్తి యొక్క సన్నని రంధ్రాల ద్వారా అది పైకి ప్రయాణిస్తుంది. దీనిని కేశనాళిక చర్య (Capillary action) అంటారు.వత్తి చివరికి చేరిన ద్రవ మైనం మంట వేడితో ఆవిరిగా మారుతుంది.ఈ మైనం ఆవిరి గాలిలోని ఆక్సిజన్‌తో చర్య జరిపి మండుతుంది.అందువల్ల కొవ్వొత్తి మంటను కొనసాగించే అసలు ప్రక్రియ:

3. వత్తి ఎందుకు అవసరం?
“మైనం మండగలిగితే వత్తి ఎందుకు?” అనే ప్రశ్న సహజంగానే వస్తుంది.వత్తి లేకుండా మైనాన్ని నేరుగా వెలిగిస్తే అది సులభంగా, నియంత్రితంగా మండదు.వత్తి ఒక ఇంధన సరఫరా వ్యవస్థలా పనిచేస్తుంది.వత్తి సాధారణంగా పత్తి వంటి నార పదార్థాలతో తయారు చేస్తారు. దానిలో అనేక సూక్ష్మ రంధ్రాలు ఉంటాయి.ద్రవ మైనం ఈ సూక్ష్మ రంధ్రాల ద్వారా పైకి ప్రయాణిస్తుంది.ఈ ప్రక్రియకు కేశనాళిక చర్య కారణం.

4. కొవ్వొత్తి దహనానికి అవసరమైన మూడు విషయాలు
కొవ్వొత్తి మండడానికి మూడు ముఖ్యమైన అంశాలు అవసరం:

1. ఇంధనం (మైనం ) 2. ఆక్సిజన్ 3. వేడి

ఈ మూడు కలిసి పనిచేయడాన్ని అగ్ని త్రిభుజం (Fire Triangle) అంటారు.

6. కొవ్వొత్తి రసాయన సమీకరణం
పారాఫిన్‌ను ఒక సరళమైన హైడ్రోకార్బన్‌గా C₂₅H₅₂గా ఊహిస్తే, సంపూర్ణ దహనానికి సమీకరణాన్ని ఇలా రాయవచ్చు:

C₂₅H₅₂ + 38O₂ → 25CO₂ + 26H₂O + శక్తి

ఇక్కడ:

• C₂₅H₅₂ – హైడ్రోకార్బన్ మైనం
• O₂ – ఆక్సిజన్
• CO₂ – కార్బన్ డయాక్సైడ్
• H₂O – నీటి ఆవిరి

ఈ చర్యలో వేడి మరియు కాంతి విడుదల అవుతాయి.

అందువల్ల కొవ్వొత్తి మండడం ఒక  ఉష్ణమోచక   దహన చర్య (Exothermic combustion reaction).

7. కొవ్వొత్తి మంట ఎందుకు పసుపు రంగులో ఉంటుంది?
కొవ్వొత్తి మంటను జాగ్రత్తగా చూస్తే అది పూర్తిగా నీలం రంగులో ఉండదు. సాధారణంగా మంట మధ్యలో కొంత ముదురు ప్రాంతం ఉండి, బయట వైపు ప్రకాశవంతమైన పసుపు రంగు కనిపిస్తుంది.దానికి ముఖ్యమైన కారణం వేడి కార్బన్ కణాలు, ముఖ్యంగా సూక్ష్మమైన soot (మసి) కణాలు, ప్రకాశించడం.మైనం ఆవిరి పూర్తిగా ఆక్సిజన్‌తో కలవకపోయే ప్రాంతాల్లో కొంత అసంపూర్ణ దహనం జరుగుతుంది. అక్కడ కార్బన్ అధికంగా ఉన్న సూక్ష్మ కణాలు ఏర్పడవచ్చు.ఈ వేడెక్కిన సూక్ష్మ కణాలు ఉష్ణ వికిరణం ద్వారా ప్రకాశిస్తాయిఅందుకే కొవ్వొత్తి మంటలో మనకు ప్రకాశవంతమైన పసుపు-నారింజ రంగు కనిపిస్తుంది కొన్ని సందర్భాల్లో మంట దిగువన లేదా బయటి ప్రాంతంలో స్వల్ప నీలిరంగు కనిపించవచ్చు.ఇక్కడ ఆక్సిజన్ సరఫరా మెరుగ్గా ఉండటంతో చిన్న హైడ్రోకార్బన్ భాగాలు మరియు ఇతర మధ్యంతర పదార్థాలు వేగంగా ఆక్సీకరణ చెందుతాయి.ఈ ప్రాంతంలో ప్రకాశవంతమైన పసుపు మంట కంటే నీలి వెలుగు తక్కువగా కనిపిస్తుంది.అందువల్ల కొవ్వొత్తి మంటను ఒకే రంగు కలిగిన మంటగా కాకుండా, వివిధ రసాయన మరియు ఉష్ణ ప్రాంతాలతో కూడిన వ్యవస్థగా చూడాలి.

8. మంటలోని వివిధ ప్రాంతాలు
కొవ్వొత్తి మంటను ఒకే భాగంగా భావించడం సరైంది కాదు. దానిలో వివిధ ఉష్ణోగ్రతలు మరియు వివిధ రసాయన చర్యలు జరిగే ప్రాంతాలు ఉంటాయి.
సాధారణంగా మంటను మూడు ప్రధాన ప్రాంతాలుగా వివరించవచ్చు:
1. లోపలి చీకటి ప్రాంతం:
ఇది వత్తికి దగ్గరగా ఉంటుంది.ఇక్కడ మైనం ఆవిరి ఎక్కువగా ఉంటుంది. ఆక్సిజన్ తక్కువగా ఉండటంతో దహనం పరిమితంగా ఉంటుంది.

2. ప్రకాశవంతమైన పసుపు ప్రాంతం:
ఇది మనకు స్పష్టంగా కనిపించే భాగం.ఇక్కడ వేడి కార్బన్ కణాలు ప్రకాశిస్తాయి. కొంత అసంపూర్ణ దహనం కూడా జరుగుతుంది.

3. బయటి ప్రాంతం:
ఇక్కడ గాలిలోని ఆక్సిజన్ ఎక్కువగా అందుతుంది. అందువల్ల మైనం ఆవిరి మరింత సంపూర్ణంగా దహనం చెందుతుంది.ఈ ప్రాంతం సాధారణంగా మంటలో అత్యధిక ఉష్ణోగ్రత కలిగిన భాగాలలో ఒకటి.

9. కొవ్వొత్తి మంటకు ఆకారం ఎందుకు ఉంటుంది?
మంట ఒక చిన్న కన్నీటి బొట్టు లేదా పొడవైన శిఖరం లాంటి ఆకారంలో కనిపిస్తుంది.

దీనికి ప్రధాన కారణం వేడి గాలి పైకి వెళ్లడం.

మైనం మండుతున్నప్పుడు వేడి వాయువులు ఏర్పడతాయి. వేడి వాయువుల సాంద్రత చల్లని గాలికంటే తక్కువగా ఉంటుంది. అందువల్ల అవి పైకి ఎగసిపోతాయి.దీనిని సహజ సంవహనం (Convection) అంటారు.వేడి వాయువులు పైకి వెళ్లడంతో చుట్టూ ఉన్న చల్లని గాలి క్రింద నుంచి మంట వైపు వస్తుంది.ఈ నిరంతర గాలి ప్రవాహం మంటకు పొడవైన ఆకారాన్ని ఇస్తుంది.

10. అంతరిక్షంలో కొవ్వొత్తి ఎలా మండుతుంది?
భూమిపై గురుత్వాకర్షణ కారణంగా వేడి వాయువులు పైకి వెళ్తాయి. అందువల్ల కొవ్వొత్తి మంట పైకి పొడవుగా కనిపిస్తుంది.కానీ సూక్ష్మ గురుత్వ పరిస్థితుల్లో సహజ సంవహనం చాలా బలహీనంగా ఉంటుంది.అప్పుడు మంటకు సాధారణంగా కనిపించే పొడవైన ఆకారం ఉండదు. అది మరింత గోళాకారంగా కనిపించవచ్చుఅంతరిక్షంలో మంటకు ఆక్సిజన్ అందే విధానం కూడా భూమిపై ఉన్న విధానానికి భిన్నంగా ఉంటుంది. అందువల్ల మంట చిన్నదిగా, నీలిరంగుకు దగ్గరగా కనిపించే అవకాశం ఉంది.ఇది గురుత్వాకర్షణ, వాయు ప్రసరణ మరియు దహనం మధ్య ఉన్న సంబంధాన్ని చూపిస్తుంది.

11. కొవ్వొత్తి ఎందుకు నిలువుగా మండుతుంది?
మంటలో ఏర్పడే వేడి వాయువులు పైకి ఎగసిపోతాయి.దీంతో తాజా గాలి క్రింది వైపు నుంచి మంటలోకి ప్రవేశిస్తుంది.ఈ సంవహన ప్రవాహం మంటకు నిలువు దిశను ఇస్తుంది.అందుకే భూమిపై కొవ్వొత్తి మంట సాధారణంగా పైకి చూపించే ఆకారంలో ఉంటుంది.

12. గాలికి కొవ్వొత్తి మంట ఎందుకు వంగుతుంది?
కిటికీ దగ్గర లేదా ఫ్యాన్ గాలి ముందు కొవ్వొత్తి పెడితే మంట ఒక వైపు వంగుతుంది.
గాలి ప్రవాహం మంట చుట్టూ ఉన్న వేడి వాయువులను ఒక వైపు తీసుకెళ్తుంది.
దాంతో మంట సమతుల్యత కోల్పోయి గాలి ప్రవాహం దిశలో వంగుతుంది.
బలమైన గాలి ఉంటే మంట పూర్తిగా ఆరిపోవచ్చు.

13. వత్తి ఎందుకు పూర్తిగా కాలిపోదు?
మనం కొవ్వొత్తి వెలిగించినప్పుడు వత్తి మంటలో ఉన్నప్పటికీ అది వెంటనే బూడిదగా మారదు.దానికి కారణం వత్తిలోకి నిరంతరం మైనం చేరడం.మైనం వత్తిని తడుపుతుంది. మైనం ఆవిరి కావడానికి మరియు మండడానికి శక్తి ఎక్కువగా వినియోగించబడుతుంది.

దీంతో వత్తి యొక్క కొంత భాగం దహనం నుంచి రక్షించబడుతుంది.అయితే మైనం సరఫరా తగ్గిపోయినప్పుడు లేదా కొవ్వొత్తి చివరికి వచ్చినప్పుడు వత్తి ఎక్కువగా కాలిపోవచ్చు.

14. కొవ్వొత్తిని ఊదితే ఎందుకు ఆరిపోతుంది?
గాలి వేగంగా వత్తి మరియు మంట చుట్టూ ప్రవహిస్తుంది.దీంతో మంట ఉష్ణోగ్రత తగ్గుతుంది.మైనం ఆవిరి దహనానికి అవసరమైన పరిస్థితులు కూడా భంగం చెందుతాయి.మంట తనను తాను కొనసాగించగలిగేంత వేడి లేకపోతే దహనం ఆగిపోతుంది.

15. పొగ ఎందుకు వస్తుంది?
కొవ్వొత్తిని ఆర్పిన వెంటనే వత్తి నుంచి తెల్లటి లేదా బూడిద రంగు పొగ పైకి వస్తున్నట్లు కనిపిస్తుంది.అది పూర్తిగా “మైనం కాలిపోవడం” వల్ల వచ్చిన పొగ కాదు.

మంట ఆరిపోయిన వెంటనే వత్తి మరియు మైనం ఇంకా వేడిగా ఉంటాయి. మైనం కొంత భాగం ఆవిరి రూపంలో బయటకు వస్తుంది. చల్లని గాలిని కలిసినప్పుడు ఈ ఆవిరి సూక్ష్మ బిందువులుగా లేదా కణాలుగా ఘనీభవించి కనిపించే ఏరోసాల్‌ను ఏర్పరుస్తుంది.

ఈ ఆవిరికి మంటను దగ్గరగా తీసుకెళ్తే, కొన్ని సందర్భాల్లో ఆ మైనం ఆవిరి మళ్లీ మండుతుంది.

తరగతి గదిలో కొవ్వొత్తులతో కొన్ని ప్రయోగాలు:

1. కొవ్వొత్తిని గ్లాసుతో కప్పితే ఎందుకు ఆరిపోతుంది?
ఒక చిన్న కొవ్వొత్తిని ప్లేట్‌పై ఉంచి వెలిగించి, దానిపై గాజు గ్లాసును తలకిందులుగా ఉంచితే కొంతసేపటి తర్వాత మంట ఆరిపోతుంది.

ఎందుకు?

మంటకు నిరంతరం ఆక్సిజన్ అవసరం.
గ్లాసు కప్పిన తర్వాత లోపల ఉన్న గాలి పరిమితంగా ఉంటుంది. దహనం కొనసాగుతున్న కొద్దీ ఆక్సిజన్ వినియోగించబడుతుంది మరియు కార్బన్ డయాక్సైడ్, నీటి ఆవిరి వంటి దహన ఉత్పత్తులు పెరుగుతాయి.చివరకు మంటను కొనసాగించడానికి సరిపడ ఆక్సిజన్ మరియు అనుకూలమైన ఉష్ణ పరిస్థితులు ఉండకపోవడంతో మంట ఆరిపోతుంది.

2. కొవ్వొత్తి ప్రయోగంలో నీరు ఎందుకు పైకి వస్తుంది?
గ్లాసు ప్రయోగంలో కొవ్వొత్తి కింద కొంత నీరు ఉంచితే, మంట ఆరిపోయిన తర్వాత నీటి మట్టం కొంత పైకి వచ్చినట్లు కనిపిస్తుంది.ఇది తరచుగా పూర్తిగా “ఆక్సిజన్ అంతా అయిపోయింది కాబట్టి నీరు పైకి వచ్చింది” అని మాత్రమే చెప్పడం సరైనది కాదు.

మంట వేడితో గ్లాసులోని గాలి వేడెక్కుతుంది. మంట ఆరిపోయిన తర్వాత లోపల గాలి చల్లబడుతుంది. అలాగే నీటి ఆవిరి ఘనీభవించడం కూడా గ్యాస్ పరిమాణాన్ని తగ్గించడంలో సహాయపడుతుంది. ఈ మార్పుల వల్ల గ్లాసులో ఒత్తిడి తగ్గి, బయట వాతావరణ పీడనం నీటిని కొంత పైకి నెట్టుతుంది.ఇది ఉష్ణోగ్రత, వాయు పీడనం, నీటి ఆవిరి ఘనీభవనం వంటి అనేక శాస్త్రీయ అంశాలను ఒకేసారి చూపించే ప్రయోగం.

3. వేడి గాలి పైకి ఎగరడం
ఈ ప్రయోగానికి ఒక కొవ్వొత్తి మరియు కాగితంతో తయారు చేసిన స్పైరల్ (సుడిగుండం ఆకారపు కాగితం) అవసరం. ముందుగా స్పైరల్‌ను దారంతో కొవ్వొత్తికి కొద్దిగా పైన వేలాడదీయాలి. తరువాత కొవ్వొత్తిని వెలిగించి స్పైరల్‌ను జాగ్రత్తగా గమనించాలి.

కొద్దిసేపటి తర్వాత కాగితపు స్పైరల్ నెమ్మదిగా తిరగడం ప్రారంభిస్తుంది. కొవ్వొత్తి మంట ఎక్కువగా ఉన్నప్పుడు స్పైరల్ మరింత వేగంగా తిరుగుతున్నట్లు కనిపిస్తుంది. మంట ఆరిపోయిన తర్వాత స్పైరల్ తిరగడం కూడా ఆగిపోతుంది.

ఈ ప్రయోగం ద్వారా సంవహనం (Convection) అనే భావనను అర్థం చేసుకోవచ్చు. కొవ్వొత్తి వెలిగినప్పుడు దాని చుట్టూ ఉన్న గాలి వేడెక్కుతుంది. వేడెక్కిన గాలి తేలికగా మారి పైకి ఎగురుతుంది. ఈ పైకి ఎగిరే వేడి గాలి స్పైరల్‌ను తాకి దానిని తిరిగేలా చేస్తుంది. అందువల్ల వేడి గాలి ఎల్లప్పుడూ పైకి ఎగురుతుందని, చల్లని గాలి దాని స్థానాన్ని ఆక్రమిస్తుందని ఈ ప్రయోగం స్పష్టంగా చూపిస్తుంది.

4. పొగతో మళ్లీ కొవ్వొత్తిని వెలిగించడం
ఈ ప్రయోగానికి ఒక కొవ్వొత్తి మరియు ఒక వెలిగిన అగ్గిపుల్ల అవసరం. ముందుగా కొవ్వొత్తిని వెలిగించి కొద్దిసేపు మండనివ్వాలి. తర్వాత దానిని నెమ్మదిగా ఊది ఆర్పాలి. కొవ్వొత్తి ఆరిన వెంటనే పైకి వచ్చే పొగ దగ్గరకు వెలిగిన అగ్గిపుల్లను తీసుకెళ్లాలి.

ఆశ్చర్యకరంగా, అగ్గిపుల్ల మంట నేరుగా వత్తిని తాకకుండానే పొగ మార్గం వెంట ప్రయాణించి కొవ్వొత్తిని మళ్లీ వెలిగిస్తుంది. మంట పొగలోంచి కిందికి వెళ్లి వత్తి వరకు చేరినట్లు కనిపిస్తుంది.

ఈ ప్రయోగం ద్వారా కొవ్వొత్తి ఎలా మండుతుందో అర్థమవుతుంది. కొవ్వొత్తి మండుతున్నప్పుడు మైనం కరిగి ఆవిరిగా మారుతుంది. కొవ్వొత్తిని ఆర్పిన తర్వాత కూడా కొంతసేపు మైనపు ఆవిరి పొగ రూపంలో పైకి వస్తూనే ఉంటుంది. ఈ మైనపు ఆవిరి దహనశీలమైనది (మండగలిగేది). కాబట్టి వెలిగిన అగ్గిపుల్లను పొగ దగ్గరకు తీసుకెళ్లినప్పుడు ఆ ఆవిరి మండుతుంది. మంట ఆవిరి మార్గంలో ప్రయాణించి వత్తిని చేరి కొవ్వొత్తిని మళ్లీ వెలిగిస్తుంది.

ఈ ప్రయోగం ద్వారా దహనం (Combustion), మైనపు ఆవిరి పాత్ర, మరియు కొవ్వొత్తి మంట యొక్క స్వభావం గురించి విద్యార్థులు సులభంగా తెలుసుకోవచ్చు.

కె .శ్రీకృష్ణ సాయి, రేవతి సైన్స్ ఫౌండేషన్, రామచంద్రపురం, ఫోన్ 9866130320